Serbia prepares for Schengen, but does not plan to impose visas for Russia

Serbia plans to be "ready to join the Schengen area" by the end of 2027, but is "not considering" imposing visas for Russian citizens.

For a country to become part of the Schengen area, it must, among other things, harmonize its visa policy with that of the European Union.

For Serbia, this would mean the abolition of the visa-free regime with several countries, including Russia.

"At the moment, this is not a priority and not something that we have in the foreground. We are gradually moving towards harmonization," Velko Odalović, who heads a recently created coordinating body for Serbia's membership in the Schengen area, tells Radio Free Europe.

Odalović recalls that the harmonization of visa policy is one of the demands that the European Commission has long made to Serbia, and that it is not only related to Russia, but also to several other countries.

"We, of course, will not act like Montenegro, which has done and warned about this, because it has, apparently, already received signals about when it will become a member of the European Union. We, unfortunately, are not receiving such signals at the moment," says Odallović.

Montenegro will introduce visa requirements for citizens of Russia, Turkey, China, Belarus and Saudi Arabia from November.

With this step, this country harmonizes its visa policy with that of Brussels.

Montenegro is considered the country with the greatest likelihood of becoming an EU member by the end of this decade.

Serbia, meanwhile, continues to stall in negotiations for membership in the European Union.

As of 2021, it has not opened any new negotiating chapters with the EU.

The vice president of the non-governmental organization European Movement in Serbia, Vladimir Megjak, tells Radio Free Europe that it is unrealistic to expect Serbia to be ready to join the Schengen area by the end of 2027.

According to him, before this, the country must take a series of political and technical steps.

"As a start, Serbia needs to harmonize its visa policy with the European Union. But until it introduces visas for Russia, this simply cannot be taken seriously," he says.

Russian citizens can stay in Serbia without a visa for up to 30 days.

A large number of Russians have moved to Serbia since 2022, when Russia launched a full-scale invasion of Ukraine.

According to data from the Serbian Ministry of Internal Affairs, at the end of 2025, Russians made up the largest group of foreign citizens with residence permits in Serbia - about 62 thousand.

Megjak shton se, edhe sikur Serbia të vendoste tani viza për shtetasit rusë, “ky do të ishte një hap i madh, por vendi ende nuk do ta kishte nivelin e nevojshëm të besimit për t’u bërë pjesë e zonës Schengen”.

“Çështje të ndjeshme”

Zona Schengen mundëson lëvizjen e lirë ndërmjet shteteve anëtare, pa kontrolle në kufijtë e brendshëm, për më shumë se 450 milionë njerëz.

Përveç 25 vendeve nga Bashkimi Evropian, pjesë e Schengenit janë edhe vendet anëtare të Shoqatës Evropiane të Tregtisë së Lirë: Islanda, Lihtenshtajni, Norvegjia dhe Zvicra.

Synimin që Serbia të jetë e gatshme për t’iu bashkuar zonës Schengen deri në vitin 2027 e bëri publik fillimisht ministri për Integrime Evropiane, Nemanja Staroviq.

“Ne kemi Planin tonë të Veprimit [për anëtarësimin e Republikës së Serbisë në zonën Schengen], të cilin synojmë ta zbatojmë plotësisht deri në fund të vitit 2027, në mënyrë që të jemi të gatshëm për t’iu bashkuar zonës Schengen”, tha ai për Radio Beogradin më 10 gusht.

Por, i pyetur më vonë nga mediat ruse nëse kjo nënkupton edhe vendosjen e vizave për shtetasit rusë, Staroviq tha se një gjë e tillë “nuk po shqyrtohet”.

Për lëshimin e vizave dhe zbatimin e politikës së vizave është përgjegjëse Ministria e Punëve të Jashtme e Serbisë, e cila nuk iu përgjigj pyetjes së Radios Evropa e Lirë nëse Serbia po përgatitet që brenda një viti e gjysmë të vendosë viza për shtetasit rusë.

Odalloviq thotë se këto janë “çështje shumë të ndjeshme” dhe se autoritetet do t’i trajtojnë si të tilla.

“Kur të hyjmë në fazën përfundimtare të përgatitjeve, do të duhet ta kemi harmonizuar regjimin e vizave me Bashkimin Evropian”, thotë ai.

Cili është, atëherë, plani i Serbisë?

Në fillim të gushtit, Qeveria e Serbisë formoi një ekip të posaçëm, të udhëhequr nga Ministria e Punëve të Brendshme, me synimin që të përmbushen kushtet për anëtarësim në zonën Schengen.

“Trupi Koordinues, të cilin e drejtoj, është një mekanizëm ndërinstitucional. Përveç përfaqësuesve të Ministrisë së Punëve të Brendshme, në të bëjnë pjesë edhe 12 përfaqësues të institucioneve dhe organeve të tjera të Serbisë”, shpjegon Odalloviq.

Vendeve fqinje të Serbisë, edhe pse anëtare të Bashkimit Evropian, u janë dashur vite për t’u bërë pjesë e zonës Schengen.

Kroacia ka pritur dhjetë vjet, ndërsa Bullgaria dhe Rumania gati dy dekada.

I pyetur se çfarë pret Serbia nga ky proces, Odalloviq thotë se autoritetet janë të vetëdijshme se bëhet fjalë për një proces që “do të zgjasë” dhe se nevojitet shumë punë për harmonizimin me rregullat e BE-së.

“Sigurisht që nuk do të jemi pjesë e zonës Schengen derisa t’i përmbushim standardet e saj”, thotë ai.

“Do të tregojmë përkushtimin dhe gatishmërinë tonë si për anëtarësim në Bashkimin Evropian, ashtu edhe për hyrjen në zonën Schengen. Ky është synimi ynë dhe në asnjë moment nuk e lëmë në plan të dytë”, shton Odalloviq.

Serbia, aktualisht, ka regjim pa viza me Bashkimin Evropian.

Shtetasit e saj mund të udhëtojnë pa viza në zonën Schengen dhe të qëndrojnë atje deri në 90 ditë brenda çdo periudhe prej 180 ditësh.

Çfarë thotë Bashkimi Evropian?

Kjo nuk është hera e parë që Serbia ngre çështjen e anëtarësimit në zonën Schengen.

Në maj të këtij viti, ajo i bëri thirrje Bashkimit Evropian që ta hapë zonën Schengen për vendet e Ballkanit Perëndimor që janë kandidate për anëtarësim në BE.

Komisioni Evropian tha atëkohë për Radion Evropa e Lirë se vendet e treta mund të bëhen pjesë e zonës Schengen në kuadër të procesit të zgjerimit të BE-së.

Në raste të veçanta, ato mund të anëtarësohen edhe përmes një marrëveshjeje asociimi me BE-në dhe një marrëveshjeje të veçantë me shtetet që tashmë janë të asociuara me zonën Schengen.

Sipas një zëdhënësi të BE-së, zbatimi i plotë i rregullave të Schengenit, përfshirë heqjen e kontrolleve në kufijtë e brendshëm, mund të bëhet vetëm pas një vendimi unanim të Këshillit të BE-së.

Para kësaj, duhet të konfirmohet se vendi i plotëson të gjitha kushtet e nevojshme teknike.

Komisioni Evropian i bën vazhdimisht thirrje Serbisë që ta harmonizojë politikën e vizave me atë të BE-së, duke zvogëluar - ndër të tjera - rrezikun e migrimit të parregullt dhe keqpërdorimit të regjimit pa viza.

Serbia, prej vitesh, u reziston edhe thirrjeve të Bashkimit Evropian - anëtare e të cilit synon të bëhet - për t’iu bashkuar sanksioneve ndaj Rusisë për shkak të pushtimit të Ukrainës.

“Iluzion i një vizioni”

Megjak thekson se, përveç përmbushjes së një sërë kushtesh teknike për hyrjen në zonën Schengen, nevojitet edhe një nivel i lartë besimi nga shtetet anëtare, në mënyrë që ato t’ia besojnë një vendi ruajtjen e kufijve dhe sigurisë së përbashkët.

Sipas tij, kjo kërkon sundim të ligjit, si dhe besim të vendeve anëtare në sistemin gjyqësor, policinë dhe strukturat e sigurisë të vendit që synon t’i bashkohet Schengenit.

“Hyrja në Schengen do të thotë kontroll i përbashkët i sigurisë. Kjo do të nënkuptonte, për shembull, që Serbia të garantonte sigurinë edhe në Kroaci”, thotë Megjak.

“Unë nuk shoh se ky regjim mund ta bëjë këtë. Vendet anëtare, aktualisht, kanë aq pak besim tek ai, saqë nuk po ia hapin as një kapitull të ri në negociatat për anëtarësim”, shton ai.

Sipas tij, çelësi i integrimit evropian është përputhshmëria e elitave politike me vlerat dhe standardet e BE-së.

“Elita jonë aktuale politike, me të gjitha veprimet e saj, ka treguar se është më e afërt me Rusinë, Bjellorusinë dhe vendet e Azisë Qendrore...”, thotë Megjak.

Për këtë arsye, sipas tij, autoritetet në Serbi po e përdorin edhe çështjen e Schengenit për t’iu ofruar qytetarëve një “iluzion të një vizioni” për të ardhmen.

“Flasin për këtë sepse nuk u kushton asgjë. Pushteti vazhdimisht kërkon një alternativë për faktin se nuk po arrin ta fusë Serbinë në Bashkimin Evropian... sikur në këtë mënyrë po përpiqet t’u thotë qytetarëve: nuk jemi ne ata që kemi gabuar”, thotë Megjak.

In July, the European Parliament adopted a resolution, in which it assessed that Serbia has regressed in the rule of law, democracy and harmonisation with the European Union's common foreign and security policy./ REL