From Colombia to the towers of Tirana/ "Drugsdelta" on the trail of cocaine money: Albania risks falling under the control of crime

“Drugsdelta” is a four-part documentary by journalists Rudi Vranckx and Sinan Can, which investigates the extent of the international drug trade and its impact on Europe. From cocaine cartels in Colombia, Brazil, Mexico and Ecuador, the documentary follows the chain to the ports of Antwerp and Rotterdam and on to money laundering in Europe.

One of the most important parts of the documentary is dedicated to Albania. Vranckx and Can travel to the country to follow the trail of drug money and suspected criminal investments. They focus on the new construction and areas of Tirana, as well as the Albanian coast and the tourism sector, where they believe some of the capital generated by drug trafficking may end up.

Journalist Rudi Vranckx goes further, stating that Albanian gangs have managed to extend themselves along the entire cocaine trafficking chain, with contacts and people in South America, the ports of Ecuador, Belgium and the Netherlands, as well as in Spain and Africa. According to him, this has given Albanian groups an important role in the international drug trade.

The documentary also raises questions about the penetration of criminal money into politics and the economy. Regarding Albania, Vranckx says there are indications that drug money has found its way to the highest levels of politics, while describing the country as a country that "realistically risks falling under the control of organized crime."

DOCUMENTARY:

The ports of Antwerp and Rotterdam have played an important role in the international cocaine trade for years. The Netherlands and Belgium are also important producers of synthetic drugs, such as MDMA (xtc) and methamphetamine (crystal meth). The presence of organized crime also causes violence: bombings, kidnappings and deliberate executions.

Authorities in Belgium and the Netherlands are trying to combat international criminal networks, with varying degrees of success. Belgian public broadcaster VRT and Dutch broadcaster BNNVARA sent journalists Rudi Vranckx and Sinan Can into the field with the question: are Belgium and the Netherlands on the road to becoming narco-states?

For the four-part series "Drugsdelta," Can and Vranckx, along with documentarian Thomas Blom, follow the trail of the international drug trade. From the Clan del Golfo in Colombia, which supplies cocaine to notorious Dutch and Belgian criminals, to the growing gangs in Brazil, which have taken over new cocaine routes to Europe.

Vranckx dhe Can gjurmojnë gjithashtu rrugën e parave të drogës, nga pasuritë e paluajtshme në Amsterdam deri te lagjet e biznesit në Tiranë. Ju të dy jeni gazetarë me përvojë lufte. Pse deshët të bënit këtë seri për tregtinë ndërkombëtare të drogës?

Sinan Can: Unë nuk hyra në këtë me qëllimin për të bërë gazetari të mirëfilltë kriminale. Në Holandë kemi gazetarë kriminaliteti shumë të mirë, si Paul Vugts (Het Parool) ose Harry Lensink (Follow The Money), dhe unë e kam përdorur me mirënjohje punën e tyre. Prej kohësh doja të bëja diçka për fuqinë destabilizuese që vjen nga tregtia e drogës. Jam rritur me idenë se korrupsioni dhe dhuna ishin diçka që i përkiste vendeve të jugut. Kjo ndoshta tingëllon shumë naive, por kur u rrita, Holanda ishte një vend i qetë ku gjëra të tilla thjesht nuk ndodhnin. Tani konstatojmë se ka korrupsion edhe në Holandë. Në Holandë janë vrarë një gazetar kriminaliteti dhe një avokat. Në Holandë ka kryetarë bashkish që duhet të fshihen jashtë vendit. Gjykatësit dhe prokurorët sot duhet të transportohen me makina të blinduara për në punë, sepse kërcënohen.

Rudi Vranckx: Sinan, ti ende e ke paksa shumë në kokë Holandën si një vend model. (qesh) Në Belgjikë, një ministër shteti u vra që dyzet vjet më parë. Ne i kemi kaluar tashmë ato lloj gjërash. Megjithatë, kjo çështje e drogës është krejtësisht e re për ne. Është një fenomen i ri me të cilin po përballemi si shoqëri. Ne pothuajse kemi filluar ta trajtojmë siç trajton një luftë të re: çfarë po ndodh saktësisht këtu dhe si funksionon e gjithë kjo? Cilat janë mekanizmat? Nuk kemi zgjedhur pamjet tipike spektakolare. Nuk hidhemi nga helikopterët dhe nuk hapim rrugë me forcë përmes xhunglës. Kudo kemi shkuar të flasim me njerëz për të kuptuar si funksionon tregtia e drogës. Dhe pastaj përfundon te një campesino, një fermer i vogël, i cili drejton një laborator të vogël kokainë për të paguar studimet e fëmijëve të tij.

Biseda me campesino-n më ka mbetur në mendje. Ai tha shumë sinqerisht se e bënte këtë sepse, përndryshe, do t’i duhej të ecte tre orë nëpër xhungël duke transportuar banane. Mu duk gjithashtu bukur që ai tha se vetë nuk do ta përdorte kurrë atë kokainë, për shkak të gjithë asaj mbeturine kimike që hidhte brenda saj. Dhe në rajonin brazilian të Amazonës kemi folur me banorë vendas që kërcënoheshin nga trafikantët e Primeiro Comando da Capital (PCC), një bandë burgu që është shndërruar në një nga organizatat kriminale më të fuqishme të Amerikës së Jugut. Kemi qenë gjithashtu në Ekuador, ku intervistuam një prokuror në një parking, në mënyrë që të binim sa më pak në sy. Ai njeri kërcënohej aq rëndë, saqë madje u konsiderua tepër e rrezikshme të bëhej me të një takim i zakonshëm për një intervistë. Ndonjëherë kisha pak frikë se mos ne po bëheshim paksa shumë të mërzitshëm. Kam qëndruar me gojën hapur duke parë dëshminë e atij komandantit kolumbian të Clan del Golfo, i cili flet relativisht pa asnjë lloj turpi për korrupsionin, rrëmbimet dhe dhunën. A është ai një mashtrues që sajon histori, apo është një i çmendur me dëshirë për të vdekur?

Vranckx: Edhe ne pyesnim veten pse ai ishte i gatshëm të dëshmonte para kamerës. Çfarë e shtyn atë njeri të bëjë atë që bën? Jo vetëm të flasë me ne, por edhe për shkak të tregtisë së drogës dhe vrasjes së njerëzve. Edhe unë pyesja veten gjatë gjithë kohës: si dreqin mund të dalësh ende prej kësaj? Ne kontrolluam nëse historia e tij ishte autentike dhe doli se ishte e tillë. Ai ishte i lidhur me historinë e Ridouan Taghi, baronit holandez të drogës, dhe bashkëpunëtorit të tij Saïd Razzouki, i cili ndodhej në Kolumbi kur u arrestua. Ne kishim informacione që tregonin se ai kishte bashkëpunuar vërtet me Saïd Razzoukin. Unë mendoj se vaniteti luan gjithsesi një rol. Kisha përshtypjen se ai njeri donte të tregonte se kush ishte dhe çfarë bënte. Diçka si: ‘Ja ku jam.’ Në këtë mënyrë, papritur kishte një publik ndërkombëtar. Për më tepër, për të nuk kishte më aq shumë rëndësi. Ai gjithsesi kërkohej. Nuk kishte më asgjë për të humbur. As nuk mund të dilte më prej asaj situate. E ardhmja e tij ishte e thjeshtë: burgu ose vdekja. Madje kjo ishte pyetja ime e fundit për të: si do të dalësh ndonjëherë prej kësaj? Dhe pastaj ai u largua me motorin e tij të vogël, përsëri drejt xhunglës. Ju nuk keni shkuar vetëm nëpër porte, por jeni futur edhe në territorin e karteleve kolumbiane dhe meksikane. A u bën ende përshtypje kjo gazetarëve me përvojë lufte?

Can: Mendoja se si gazetar lufte pothuajse i kisha parë të gjitha, por gjatë realizimit të këtij reportazhi pashë dhe përjetova gjëra që më kanë mbetur vërtet në mendje dhe për të cilat më pas kam menduar gjatë. Kur shikojmë dhunën e Shtetit Islamik (ISIS) dhe dhunën e karteleve meksikane, unë shoh disa ngjashmëri. Një anëtar i kartelit të Sinaloas tregoi se kishte marrë frymëzim nga videot e ISIS-it. Ai mendoi se duhej të ekzistonte një mënyrë për ta bërë gjithçka edhe më të dhimbshme dhe më të tmerrshme. Prandaj bëri që dy njerëz të zhyteshin të gjallë në një fuçi me acid klorhidrik. Në Culiacán, çdo minutë thjesht qëllohej dikush. Një mbrëmje qëndrova në ballkonin tim. Erdhi me motor një çift motoristësh dhe njëri i hodhi një granatë dore tjetrit. Gjatë gjithë kohës mendoja se kisha përfunduar në një film amerikan. Në fund të episodit të parë ju bëni pyetjen: kush e ka tani pushtetin mbi atë tregti droge? Cila është përgjigjja, sipas jush?

Vranckx: Shqiptarët. Është e jashtëzakonshme se si bandat shqiptare kanë arritur të vendosin njerëzit e tyre kudo, duke bërë që të kontrollojnë të gjithë zinxhirin, nga Amerika e Jugut deri në Evropë. Kanë njerëzit e tyre në portin e Ekuadorit, kanë njerëz në portet belge dhe holandeze, janë të pranishëm në Spanjë ose në Afrikë. Dhe ne shkuam gjithashtu në Shqipëri për të parë se ku përfundojnë gjithë ato para të drogës. E sheh ndikimin e atij kapitali kriminal në lagjet e reja të Tiranës ose në bregdetin shqiptar, ku paratë investohen në sektorin e turizmit.

Shqipëria është një vend që realisht rrezikon të bjerë nën kontrollin e krimit të organizuar. Ka indikacione se paratë e drogës kanë gjetur rrugën edhe drejt niveleve më të larta të politikës. Edhe kryeministri Edi Rama po lidhet gjithnjë e më shpesh me akuza për korrupsion. Tani, gjëja pozitive është se prokuroria speciale kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar po punon fort për t’u përballur me këto grupe kriminale dhe me korrupsionin. Pyetja, sigurisht, është sa gjatë mund ta vazhdojnë këtë, por fuqia e parave është gjigante. Për Evropën, këtu qëndron sfida: të vazhdojë të ushtrojë presion të mjaftueshëm mbi Shqipërinë që ajo të vazhdojë të luftojë krimin e organizuar. Pyetja kryesore e “Drugsdelta” është: a po bëhen Belgjika dhe Holanda narko-shtete? Cila është përgjigjja juaj?

Vranckx: Franky De Keyzer, prokurori i Anversës, thotë në një nga episodet: është një lloj sëmundjeje kundër së cilës duhet të vazhdosh të luftosh. Ne ende nuk jemi një shtet narkotik, por kemi një problem të madh me të cilin vërtet duhet të vazhdojmë të merremi. Dikush e përshkroi krimin e drogës si një sëmundje që është përhapur/metastazuar. Në Ekuador madje një hetim të madh e kanë quajtur kështu: metastazë. Duhet të them se edhe unë mendoj se duhet të vazhdojmë të luftojmë kundër saj, sepse droga dëmton shoqërinë. Unë nuk jam më ai tipi i viteve ’70 që bën paralele me ndalimin e alkoolit (Prohibition) dhe që e sheh legalizimin si zgjidhje.

Can: We are not yet a drug state, but I am very pessimistic. I am extremely shocked by what I have heard and seen. And especially the impunity of the people at the top worries me extremely. We put 'uithalers' or port workers in prison when they receive 100,000 euros to do a job in the port, while the banks that launder all that drug capital for a hefty percentage, get away with only fines. In one of the shows there is a Mexican guy who had sued Rabobank in court because his brother had been killed by the Sinaloa cartel. The bank was not directly involved in the murder, but it had laundered millions of euros/dollars. The bank had opened a branch a few kilometers from the Mexican border, where huge amounts of cash were laundered. And that cash certainly did not come from the local lemon farmer.

It is really time that the Dutch bankers and consultancy firms that help the criminal world launder all that drug money also end up in prison. Without them, these criminals can barely do anything with their money. So these banks help criminal groups build their position of power. The influence of organized crime on our young people worries me a lot. In Rotterdam there are criminal groups that pay street kids a kind of loyalty bonus. In effect, the criminals pay them a social benefit. Criminals are stepping into the void left by a state that is not functioning properly. One critical point: you are a little late with your documentary. The drug mafia seems to have largely abandoned Antwerp and Rotterdam. The war on drugs has shifted to France, Spain and Portugal.

Vranckx: The trafficking routes may have shifted, but the mechanisms of the international drug trade are still the same. Wholesale prices for cocaine are consistently low, which indicates that there is an abundance on the market. Consumption is also not decreasing. For me it is secondary that the figures in Antwerp and Rotterdam have fallen.

Can: I still think that we should have made this documentary MUCH earlier. I should have paid attention much earlier to this gigantic problem, which is threatening to get completely out of control. I hope that we can wake up the policymakers in the Netherlands and Belgium once again. Do something about it.