NYT: Protestuesit sfidojnë Ramën, qeveria përballet me ditë të trazuara në Tiranë

Protestat që nisën nga pakënaqësitë e studentëve për kostot e arsimit dhe kushtet e jetesës janë shndërruar në një revoltë më të gjerë kundër qeverisë së Edi Ramës.

Në një artikull të publikuar nga New York Times shkruan se mijëra qytetarë marshuan në Tiranë, ndërsa protestat, të shoqëruara me përplasje me policinë dhe arrestime, janë kthyer në një sfidë për kryeministrin shqiptar.

Gazeta amerikane ndalet edhe te projekti turistik miliardash i lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump, i cili ka nxitur kundërshtime për ndikimin e tij në mjedis.

Artikulli i plotë: 

Mijëra njerëz marshuan të shtunën në kryeqytetin e Shqipërisë, ku protestat studentore kundër kostove të arsimit janë shndërruar në një pakënaqësi më të gjerë ndaj qeverisë.

Dy javë më parë, protestës së studentëve iu bashkuan edhe lëvizjet protestuese që prej muajsh kundërshtonin rritjen e kostos së jetesës dhe kërkonin largimin e kryeministrit Edi Rama. Por protestat në Tiranë u përshkallëzuan shpejt në dhunë, përpara se të përhapeshin edhe në qytete të tjera të Shqipërisë.

Të shtunën, protestuesit u rikthyen në bulevardin kryesor të Tiranës dhe marshuan nëpër qytet. Sipas një raportimi të mediave vendase, ndërtesa ku ndodhet Ministria e Mjedisit u përfshi nga flakët pasi në dyert e saj u hodhën bomba molotov. Policia u përpoq të shpërndante turmën me autobotë uji dhe gaz lotsjellës.

Në vend që të shpërndaheshin, protestuesit ndryshuan drejtim dhe u nisën drejt selisë së Partisë Socialiste në pushtet, pranë sheshit “Skënderbej”, në qendër të Tiranës. Atje, ata u përplasën me efektivët e policisë të pajisur me veshje antitrazirë, të cilët ruanin godinën.

Sipas zyrtarëve, në të gjithë vendin janë arrestuar 283 persona dhe 363 të tjerë janë proceduar që prej nisjes së protestave të këtij muaji.

Studentët janë zotuar se do të vijojnë protestat dhe kanë refuzuar ftesën e kryeministrit për dialog. Nga ana e tij, Rama ka refuzuar të japë dorëheqjen, duke pretenduar se shqetësimet legjitime të studentëve janë lënë në hije nga kundërshtarët e tij politikë.

Pse po protestojnë studentët?
Protestat nisën më 13 tetor, në mbështetje të demonstratave paqësore që po zhvilloheshin prej kohësh kundër një projekti luksoz ndërtimi të lidhur me Jared Kushnerin, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump.

“Pas më shumë se 130 ditësh protestash kombëtare paqësore, ne, si studentë, donim të tregonim se kemi shumë arsye të tjera për të protestuar”, tha Emir Lecini, anëtar i grupit studentor që ndihmoi në nisjen e lëvizjes.

“Sistemi ynë arsimor është i papranueshëm, kostoja e jetesës është e lartë dhe studentët nuk trajtohen me dinjitet”, u shpreh ai.

Kryeministri Rama, i cili është në detyrë prej 13 vitesh dhe ka qenë pjesë e qeverisjes shqiptare, me ndërprerje, që prej vitit 1998, është bërë objektivi kryesor i zemërimit të protestuesve, të cilët kërkojnë dorëheqjen e tij.

“Po protestoj sepse dua që Shqipëria të jetë një vend që nuk qeveriset si diktaturë”, tha Redjan Shkëmbi, 22 vjeç, i sapodiplomuar në universitet, i cili fillimisht iu bashkua demonstratave kundër projektit të lidhur me Kushnerin.

Ndërsa protestat në Shqipëri u zgjeruan, ai nisi t'i shihte ato si pjesë të lëvizjeve më të gjera të udhëhequra nga studentët në Francë, Spanjë dhe vende të tjera.

“Ne ndihemi të lidhur me protestat e të rinjve që po shohim në të gjithë Evropën”, tha ai.

Si është përgjigjur qeveria?
Duke refuzuar të japë dorëheqjen, Rama ka deklaruar se kërkesat legjitime të studentëve për ndryshim janë lënë në hije nga grupe që, sipas tij, synojnë të pengojnë planet e Shqipërisë për t'u anëtarësuar në Bashkimin Evropian, një nga objektivat kryesorë të administratës së tij.

Në rrjetet sociale, ai i ka ftuar studentët në dialog dhe ka publikuar video me karrige bosh. Gjithashtu, u ka bërë thirrje të distancohen nga grupet që, sipas tij, po nxisin dhunën.

“Protesta paqësore është një vlerë demokratike”, tha Rama në një video të publikuar të shtunën në Facebook.

“Dhuna gjatë një proteste është një e keqe shoqërore dhe një sfidë kriminale ndaj shtetit, ligjit dhe sigurisë publike. Ajo nuk mund të tolerohet apo të justifikohet”, u shpreh kryeministri.

Javën e kaluar, në një video të regjistruar në një dyqan të plaçkitur, Rama njoftoi gjithashtu krijimin e një platforme të re online, ku bizneset e dëmtuara nga trazirat mund të aplikojnë për kompensim.

Pamjet e policisë duke përdorur forcën ndaj protestuesve studentë kanë nxitur gjithashtu zemërim publik.

Javën e kaluar, Policia e Shtetit pezulloi dy efektivë, të cilët u filmuan duke shtyrë një student. Mediat vendase raportuan se studenti pësoi frakturë në shtyllën kurrizore gjatë incidentit.

Policia bëri të ditur se më pas kishte pezulluar edhe efektivë të tjerë për përdorim të tepruar të forcës.

Si është e përfshirë familja Trump?
Pakënaqësia në Shqipëri fillimisht u përqendrua te një projekt i propozuar zhvillimi luksoz, i lidhur me Jared Kushnerin, bashkëshorten e tij Ivanka Trump dhe investitorë nga Gjiri Persik.

Projekti bregdetar, i cili pritet të kushtojë më shumë se 4 miliardë dollarë, u miratua pak kohë pasi Trump nisi mandatin e tij të dytë presidencial. Zhvilluesit e projektit e promovuan atë si një investim madhor në turizëm.

Por organizatat mjedisore në Shqipëri kundërshtuan ndërtimin pranë fshatit Zvërnec dhe ishullit të Sazanit, i cili është kryesisht i pabanuar.

Protestat nisën pasi në internet qarkulloi një video, ku shfaqeshin roje private sigurie duke larguar me forcë, më 30 maj, një burrë që ishte bashkuar me disa dhjetëra banorë dhe aktivistë mjedisorë në një plazh në jug të Shqipërisë.

Kjo zonë është pjesë e territorit ku Kushneri dhe partnerët e tij të biznesit synojnë të ndërtojnë hotelin dhe resortin e propozuar.

Të pagëzuara si “Revolucioni i Flamingove”, në një referencë ndaj pasurisë së shpendëve në këtë zonë, protestat kanë qenë deri vonë kryesisht paqësore, duke i ngjarë një karnavali të përnatshëm në Tiranë.

Muajin e kaluar, Rama deklaroi se projekti ishte pezulluar ndërsa qeveria vlerësonte ndikimin që ai mund të kishte në mjedisin përreth.

Sipas kryeministrit, vijimi ose jo i ndërtimit të këtij projekti luksoz do të varet nga rezultatet e vlerësimit mjedisor.