Të ulësh çmimin apo të gjesh fajtorin? Shqipëria përballë modelit grek: A mjafton “PriceWatch”?

Qeveria greke ka ndërmarrë një masë lehtësuese për familjet që po përballen me çmime të larta të produkteve bazë dhe jo vetëm.

Duke filluar nga 31 gushti, qytetarët grekë do të përfitojnë rreth 1,600 produkte ushqimore, si mielli, qumështi dhe mishi, por edhe artikuj të përdorimit të përditshëm, përfshirë detergjentë, shampo, pelena dhe mjete shkollore, me zbritje nga 7% deri në 35%, në varësi të produktit.

 

Paralelisht, konsumatorët mund të identifikojnë dhe të krahasojnë çmimet e produkteve përmes platformës “PosoKanei”, ose “Sa kushton?”.

Masa është rezultat i një marrëveshjeje mes qeverisë greke dhe një rrjeti dyqanesh e supermarketesh për aplikimin e uljeve të çmimeve në një numër të caktuar produktesh.

Krahasuar me Shqipërinë, duket se Greqia nuk ka zgjedhur vetëm transparencën dhe monitorimin e çmimeve përmes “PosoKanei”, por e ka shoqëruar këtë mekanizëm edhe me një ndërhyrje konkrete për të lehtësuar barrën e çmimeve mbi familjet.

Por çfarë po bën Shqipëria krahasuar me Greqinë?

Qeveria shqiptare pritet të lançojë një platformë të quajtur “PriceWatch”, e cila, sipas saj, do t’u lejojë qytetarëve të krahasojnë çmimet e produkteve, duke u dhënë njëkohësisht autoriteteve mundësinë të identifikojnë hallkat ku mund të ketë abuzime.

Thënë ndryshe, qeveria shqiptare synon fillimisht të pasqyrojë dhe analizojë çmimet në treg dhe, mbi bazën e të dhënave, të identifikojë rastet ku çmimi konsiderohet i pajustifikuar.

Deri tani, qeveria shqiptare nuk ka njoftuar një masë të drejtpërdrejtë lehtësuese për familjet në nevojë apo pensionistët, e cila të shoqërojë paralelisht ngritjen e platformës.

Ku ndryshon “PosoKanei” nga “PriceWatch” i qeverisë shqiptare?

“PosoKanei” është konceptuar si një aplikacion dhe platformë që u mundëson konsumatorëve në Greqi të shohin se ku shiten produktet më lirë dhe të krahasojnë çmimet e mijëra produkteve.

Të dhënat përditësohen çdo ditë, ndërsa aplikacioni ofron edhe historikun e çmimeve për secilin produkt, duke u dhënë konsumatorëve mundësinë të kuptojnë nëse një ulje është reale apo nëse një ofertë mund të jetë vetëm e përkohshme.

Përdoruesit mund të krijojnë gjithashtu lista të personalizuara blerjesh dhe të kërkojnë produkte brenda së njëjtës kategori, si kafeja apo makaronat, duke i krahasuar sipas çmimit dhe disponueshmërisë në rrjete të ndryshme supermarketesh.

Aplikacioni sugjeron edhe alternativa me kosto më të ulët brenda së njëjtës kategori, duke i ndihmuar konsumatorët të ulin koston e përgjithshme të shportës.

Kur i njëjti produkt është i disponueshëm në rrjete evropiane të shitjes me pakicë, platforma mund të shfaqë edhe çmimet përkatëse jashtë Greqisë.

Ndërkohë, sipas ministres së Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, bizneset që operojnë në tregtinë me shumicë dhe pakicë do të raportojnë në “PriceWatch” çmimet e produkteve bazë.

Përmes mekanizmit të ri do të analizohet edhe zinxhiri i formimit të çmimit, nga importi ose prodhimi deri te rafti i supermarketit.

Qëllimi, sipas qeverisë, është të identifikohet hallka ku krijohet rritja e çmimit dhe të evidentohen rastet e abuzimit.

Sipas Ibrahimajt, ndërhyrja e shtetit do të përcaktohet vetëm pas analizës së të dhënave. Nëse rritja e çmimeve lidhet me kostot e subjekteve, qiratë apo kostot e punësimit, ndërhyrja do të fokusohet në reduktimin e tyre. Nëse ndikojnë taksat, do të shqyrtohet sistemi tatimor, ndërsa në rast të marzheve shumë të larta të fitimit, ministrja ka paralajmëruar masa për dekurajimin e tyre, veçanërisht për produktet bazë të shportës.

Por pikërisht këtu lind pyetja.

Nisma e qeverisë shqiptare, të paktën sipas asaj që është bërë publike deri tani, nis me pasqyrimin e çmimeve, vijon me identifikimin e hallkës ku krijohet rritja dhe më pas parashikon ndërhyrjen e shtetit.

Por çfarë ndodh pasi PriceWatch të tregojë se ku dhe në cilën hallkë është rritur çmimi?

A do të mjaftojë publikimi i diferencave për të nxitur uljen e çmimeve? Apo do të nevojiten masa konkrete, si ato që po shoqërojnë platformën greke?

Vetë qeveria shqiptare deri tani nuk ka dhënë detaje të plota mbi masat që mund të ndërmerren pasi të identifikohet një rast abuzimi.

Në këtë pikë, dallimi mes dy modeleve bëhet i rëndësishëm: PriceWatch synon fillimisht të tregojë se ku është problemi, ndërsa modeli grek po e shoqëron transparencën me një ndërhyrje konkrete mbi çmimet.

Në fund, sfida për PriceWatch nuk do të jetë vetëm t’i tregojë qytetarit se ku kushton më lirë një produkt. Sfida do të jetë nëse të dhënat e mbledhura nga platforma do të përkthehen realisht në çmime më të ulëta në raft./ Politiko.al