Islanda i thotë “jo” BE-së, vjen reagimi i Brukselit: Respektojmë zgjedhjen e popullit

Islanda ka refuzuar rihapjen e negociatave për anëtarësimin në Bashkimin Evropian, pas një referendumi të kontestuar, ku shumica e votuesve u shprehën kundër rikthimit të procesit të integrimit.

Sipas rezultateve, 52.8% e votuesve votuan kundër, ndërsa 47.2% mbështetën rihapjen e negociatave.

Komisioni Evropian reagoi me një deklaratë të shkurtër, duke theksuar se respekton vendimin e qytetarëve islandezë.

“Komisioni Evropian e merr parasysh rezultatin e referendumit”, deklaroi një zëdhënës, duke shtuar se Islanda mbetet një partnere e ngushtë e Bashkimit Evropian.

Edhe presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, zhvilloi një komunikim me kryeministren islandeze Kristrún Frostadóttir. Sipas zëdhënësit të Costa-s, të dy palët shprehën vullnetin për të vijuar forcimin e marrëdhënieve mes Islandës dhe BE-së.

Referendumi vjen në një moment kur zgjerimi i Bashkimit Evropian është rikthyer në qendër të axhendës politike të Brukselit, veçanërisht pas nisjes së luftës së Rusisë kundër Ukrainës.

Islanda, një kandidat i veçantë

Para referendumit, Islanda shihej në Bruksel si një prej vendeve që mund ta përshpejtonte procesin e zgjerimit. Vendi është tashmë i integruar në një pjesë të konsiderueshme të tregut të përbashkët përmes marrëveshjeve ekzistuese me BE-në, çka do ta bënte procesin e anëtarësimit potencialisht më të shpejtë se për kandidatë të tjerë.

Megjithatë, dy çështje të ndjeshme do të kishin paraqitur vështirësi të veçanta: peshkimi dhe bujqësia.

Islanda nuk është pjesë e Politikës së Përbashkët të Peshkimit dhe Politikës së Përbashkët Bujqësore të BE-së. Pikërisht këto fusha kishin mbetur jashtë diskutimeve të mëparshme mes Reykjavikut dhe Brukselit, përpara se negociatat të pezulloheshin në vitin 2013.

Kryeministrja Frostadóttir kishte paralajmëruar se një rezultat negativ do ta mbyllte çështjen e anëtarësimit gjatë pjesës së mbetur të mandatit të saj. Pas rezultatit, ajo theksoi se duhet respektuar vullneti i shprehur nga votuesit.

Çfarë do të thotë për zgjerimin?

Rezultati i referendumit mund të ndikojë në përpjekjet e BE-së për t’i dhënë një shtysë të re procesit të zgjerimit. Pas një periudhe të gjatë ngadalësimi, zgjerimi është rikthyer në axhendën e Brukselit edhe për arsye strategjike dhe gjeopolitike.

Në këtë proces, Mali i Zi mbetet vendi më i avancuar ndër kandidatët, pasi ka mbyllur përkohësisht 18 nga 33 kapitujt e negociatave dhe synon anëtarësimin në vitin 2028.

Brukseli po përpiqet ndërkohë të ofrojë përfitime konkrete për vendet kandidate edhe përpara anëtarësimit të plotë, përmes përfshirjes graduale në programe dhe politika të BE-së.

Refuzimi i Islandës nuk e ndal procesin e zgjerimit, por mund të jetë një sinjal i pakëndshëm për Brukselin, në një kohë kur BE-ja kërkon të bindë vendet kandidate se rruga drejt anëtarësimit mbetet e hapur dhe e besueshme.