A të merr ende malli për një ish që nuk e ke pasur kurrë?

Nga Susan Krauss Whitbourne/

Është e kuptueshme që me kalimin e kohës mund të ndiesh një nostalgji të veçantë për një ish-partner. Në fund të fundit, pas muajsh, vitesh apo dekadash, ato që dikur dukeshin si të meta të pakapërcyeshme mund të duken si pengesa të vogla, të cilat ndoshta do të ishin kapërcyer lehtësisht po të kishit qëndruar bashkë edhe pak më gjatë.

Beverly i dha fund lidhjes me partnerin me të cilin mendonte se ishte e destinuar të martohej, kur debatet nisën të bëheshin më të shpeshta dhe pajtimet pas tyre më të rralla. Tani, 20 vjet më vonë, ajo është e martuar, e lumtur dhe përgjithësisht e kënaqur me mënyrën se si kanë rrjedhur gjërat. Megjithatë, mendja i shkon ende te pyetja “po sikur?”. Ajo sinqerisht nuk arrin të kujtojë se për çfarë ziheshin aq shumë. I vijnë ndër mend vetëm mbrëmjet romantike që kalonin duke darkuar qetësisht nën dritën e qirinjve ose duke biseduar në heshtje të qetë në divan.

Koha ka një mënyrë për ta shtrembëruar saktësinë e kujtimeve për ngjarje të largëta, madje edhe për çastet më të paharrueshme. Për më tepër, ajo që ka ndodhur realisht mund të mos përputhet aspak me mënyrën se si i kujtojmë emocionalisht ato ngjarje. Nostalgjia ka prirjen ta bëjë atë që ishte negative të duket më pozitive dhe ngjarjet pozitive pothuajse perfekte në kujtesën tonë. Pse, pyet veten Beverly, kjo marrëdhënie nuk kaloi nga diçka e qëndrueshme dhe serioze në një lidhje të përhershme?

Natyra e nostalgjisë për ish-partnerët

Sipas psikologes Soo Yeon Park nga Universiteti i Teksasit dhe kolegëve të saj (2026), kjo pyetje nuk ka shumë kërkime empirike mbi të cilat mund të mbështetemi për një përgjigje. Ka pothuajse fare pak studime mbi nostalgjinë për ish-partnerët, megjithëse ato që ekzistojnë sugjerojnë se njerëzit që janë të lumtur në marrëdhënien e tyre aktuale kanë më pak gjasa të merren me mendime të përsëritura për lidhjet e së kaluarës.

Si bazë teorike, autorët nga Universiteti i Teksasit mbështeten te “teoria e ndërtimit të motivuar të identitetit”, sipas së cilës njerëzit në marrëdhënie afatgjata i përfshijnë identitetet e ish-partnerëve në mënyrën se si e shohin veten dhe në historinë e jetës së tyre. Sipas këtij arsyetimi, Beverly ka bërë pikërisht këtë. Ish-partneri i saj u bë pjesë e historisë së jetës së saj sentimentale. Nga ajo marrëdhënie, Beverly vazhdoi të ndërtonte një lidhje të re dhe tashmë të qëndrueshme, për të cilën beson se është mjaft e lumtur. Por pyetjet “po sikur?” vazhdojnë.

Çfarë e nxit nostalgjinë për ish-partnerin?

Park dhe kolegët testuan idetë e tyre te një grup prej 172 të rriturish koreanë, të përzgjedhur sepse Koreja përfaqëson një kulturë shumë të orientuar drejt marrëdhënieve, ku njerëzit janë veçanërisht të vëmendshëm ndaj personave të afërt në jetën e tyre. Të gjithë pjesëmarrësit ishin aktualisht në një marrëdhënie të qëndrueshme, por më parë kishin pasur të paktën një lidhje që kishte zgjatur tre muaj.

Autorët krijuan artificialisht nostalgji duke i ndarë pjesëmarrësit në grupe që kujtonin ose ish-partnerin, ose partnerin aktual, ndërsa një grup tjetër nuk kujtoi asnjërin. Një grup shkroi për ngjarje nostalgjike me ish-partnerin, grupi i dytë për ngjarje nostalgjike me partnerin aktual, ndërsa grupi i tretë shkroi për atë që kishte bërë gjatë javës së kaluar. Si tregues u përdor kënaqësia me marrëdhënien aktuale, ndërsa faktorë si kohëzgjatja e lidhjes me ish-partnerin dhe koha që kishte kaluar që nga ndarja u morën parasysh.

Ndryshe nga sa parashikohej, të dyja llojet e nostalgjisë ndikuan pozitivisht në kënaqësinë me marrëdhënien aktuale. Kur u mor parasysh koha dhe niveli i angazhimit ndaj partnerit aktual, te njerëzit në marrëdhënie më të shkurtra angazhimi u ul pas rikujtimit nostalgjik të marrëdhënies aktuale. Autorët arritën në përfundimin se duke u përqendruar te e kaluara me partnerin aktual, pjesëmarrësit u shtynë ta shihnin të ardhmen e tyre si më pak të sigurt. Ndoshta idealizimi i ditëve më të mira nuk është gjithmonë gjë e mirë, nëse të bën të pyesësh veten se sa gjatë do të zgjasin ato ditë të bukura.

Me nostalgjinë për ish-partnerin ndodhi e kundërta. Njerëzit që u nxitën të kujtonin momentet e bukura me ish-partnerin ndiheshin më të përkushtuar ndaj partnerëve të tyre aktualë. Kjo sugjeron se, në vend që t’i largosh nga mendja kujtimet për kohët e bukura me ish-partnerin, ndoshta është më mirë t’i lejosh të vijnë herë pas here, të paktën për sa u përket ndjenjave që ke ndaj personit me të cilin je tani.

Malli kundrejt nostalgjisë

Studimi i Parkut dhe kolegëve ofron disa të dhëna interesante mbi mënyrën se si reflektojmë për marrëdhëniet e kaluara. Siç theksojnë autorët, fakti që studimi u krye në Kore sugjeron se rikujtimi i një marrëdhënieje të kaluar mund të pasqyrojë kulturën kolektiviste. Njerëzit nga kultura më individualiste mund të reflektojnë mbi mënyrën se si një marrëdhënie ndikoi në zhvillimin e tyre personal, ndërsa njerëzit nga kultura kolektiviste mund t'i kushtojnë më shumë rëndësi vendit ku ndodhën ngjarjet dhe personave të tjerë që ishin aty në atë kohë.

Duke iu kthyer pyetjes nëse të merr malli për atë ish-partner, kuadri i identitetit sugjeron se kur mendon për të kaluarën që nuk ndodhi kurrë, nuk ke asnjë “të dhënë” për ta përfshirë në mënyrën se si e sheh veten në lidhje me atë partner të së kaluarës. Gjithçka përfundoi kur marrëdhënia mori fund. Prandaj, gjithçka që mbetet është hamendësimi. Me partnerin aktual, për mirë ose për keq, e di se çfarë ka ndodhur dhe disa prej këtyre përvojave mund të ndikojnë në mënyrën se si e sheh të ardhmen. Por nuk do ta dish kurrë se çfarë mund të kishte ndodhur me ish-partnerin.

Kjo hapësirë e zbrazët i lejon kujtesës të krijojë lloj-lloj versionesh tepër pozitive të së kaluarës. Ja ku ishe në atë darkën nën dritën e qirinjve, duke parë njëri-tjetrin në sy dhe duke menduar gjëra të dashura. Ndryshe nga marrëdhënia aktuale, nuk ke kujtime të kohëve të fundit për debate apo keqkuptime që të prishin këtë pamje. E kaluara mund të duket perfekte sepse e tashmja nuk është aty për të ndërhyrë në atë shkëlqim romantik.

Është e rëndësishme të theksohet se zhytja e vazhdueshme në mendimet për një ish me të cilin nuk ndërtove kurrë një marrëdhënie të qëndrueshme mund të krijojë probleme, nëse kjo pakëson kënaqësinë që merr nga partneri aktual. Nostalgjia është një gjë; malli është diçka krejt tjetër. Nëse ajo që të shtyn të rikujtosh të kaluarën është dëshira e vazhdueshme për atë person, mund të ketë ardhur koha të shohësh se çfarë mungon në marrëdhënien tënde aktuale. Ndoshta mund të sjellësh një pjesë të shkëndijës së asaj marrëdhënieje që nuk ndodhi kurrë në marrëdhënien që ekziston sot.

Në fund të fundit, marrëdhëniet bëhen pjesë e pandashme e identitetit tonë, edhe ato që nuk u shndërruan kurrë në diçka konkrete. Nuk do ta dish kurrë se çfarë mund të kishte ndodhur, por jeta që po jeton është ajo që realisht ndodhi. E kaluara mund të na ofrojë pafundësisht skenarë “po sikur?”, por vetëm e tashmja është jeta që kemi mundësi të ndërtojmë. /Psychology Today