Pse i duam ushqimet pikante edhe pse na djegin?

Afërsisht 20 milionë vjet më parë, një hap evolucionar i bërë nga bimët pati efekt të kundërt. Të paktën kur bëhej fjalë për njerëzit.

Përbërësi kimik që u jep specave djegësin, i cili besohet se ka evoluar për të penguar gjitarët që t'i hanë, vetëm sa i bëri ato më të dëshirueshme. Sapo njerëzit zbuluan se si t'i kultivonin këto ushqime pikante, ata u bënë të varur.

Që atëherë, salca pikante ka shpërthyer në një industri miliarda dollarëshe. Ekzistojnë franchisa moderne restorantesh të njohura për ofrimin e niveleve pothuajse të patolerueshme të erëzave, dhe madje edhe një shfaqje virale me intervista ku mysafirët hanë krahë pule me salca gjithnjë e më pikante.

Pra, kjo ngre pyetjen: Pse e gjejmë erëzën kaq problematike?

Çfarë e bën ushqimin pikant?

Ekzistojnë shumë komponime kimike natyrale që i japin ushqimit shije pikante, duke përfshirë cinamaldehidin në kanellë dhe aliloziotiocianatin në wasabi. Por kapsaicina, komponimi që gjendet në specat zile dhe speca djegës, është deri tani fajtori më i njohur.

Kur gëlltitet, kapsaicina aktivizon një sensor dhimbjeje dhe temperature në gjuhë të njohur si TRPV1, tha Yuan Peng, një profesor dhe studiues i dhimbjes në Universitetin e Teksasit në Arlington. Duke aktivizuar këtë receptor, kapsaicina e mashtron trupin duke e bërë të mendojë se ka ngrënë diçka shumë pikante, duke rezultuar në djegien karakteristike të specave.

Për të luftuar këtë dhimbje të perceptuar, trupi çliron “hormone lumturie” si endorfina dhe dopamina. Kjo mund t’i vërë njerëzit në një gjendje gatishmërie dhe të rezultojë në përmirësime të përkohshme të humorit, të ngjashme me një eufori të tipit “vrapues”, tha Peng.

Pse na pëlqen ushqimi pikant?

Studiuesit kanë propozuar shumë hipoteza se pse dikush mund të pëlqejë ushqimin pikant, duke përfshirë anatominë orale, ndikimet kulturore ose shoqërore, ekspozimin e përsëritur dhe madje edhe tiparet e personalitetit.

Sipas Instituteve Kombëtare të Shëndetit, afërsisht 1 në 4 persona në Shtetet e Bashkuara janë "supershigues". Kjo do të thotë se ata kanë një shqisë shijeje më të ndjeshme krahasuar me personin mesatar dhe kanë tendencë t'i gjejnë të pakëndshme ushqimet e hidhura si kafeja e zezë dhe çokollata e zezë. Personat me supershijim mund të kenë gjithashtu më shumë sytha shijeje dhe receptorë dhimbjeje, gjë që mund t'i bëjë ata më të ndjeshëm ndaj ushqimeve pikante.

Studimet sugjerojnë gjithashtu se faktorët që çojnë në ekspozim të përsëritur, siç janë sfondi kulturor dhe ndikimet shoqërore, mund të ndryshojnë sa shumë i pëlqen dikush. Ekspozimi i përsëritur supozohet të rezultojë në diçka të quajtur desensitizim kronik, në të cilin sensorët në gjuhë bëhen më pak të ndjeshëm ndaj ushqimit pikant, duke e bërë atë më të tolerueshëm.

Nga një perspektivë psikologjike, ekspozimi i përsëritur mund të rrisë gjithashtu njohjen me ushqimet pikante, duke bërë që dikush të zhvillojë një pëlqim për to përmes një procesi të njohur si "efekti i thjeshtë i ekspozimit".

Një studim i vitit 2014 nga Universiteti Shtetëror i Pensilvanisë sugjeron se njerëzit me prirje për të kërkuar ndjesi dhe ndjeshmëri më të madhe ndaj stimujve shpërblyes kanë më shumë gjasa të shijojnë ushqimet pikante. Kjo do të thotë që nëse keni tendencë të shijoni përvoja të reja dhe emocionuese, keni më shumë gjasa të shijoni edhe ato pikante.

Pra, e vërteta është se të pëlqesh ushqime pikante është pak më e komplikuar sesa një çështje preference. Gjenetika, prejardhja kulturore dhe shoqërore, si dhe personaliteti yt, të gjitha mund të kenë njëfarë ndikimi në dashurinë e dikujt për “ndjesinë e djegies”./ DPA News.