Nga Stromboli te Procida, ishujt italianë që u kthyen në ‘personazhe’ filmi

Në kinemanë italiane, ishujt nuk kanë shërbyer thjesht si peizazhe spektakolare. Për regjisorët, këto hapësira të rrethuara nga deti janë shndërruar në vende ku personazhet largohen nga realiteti i përditshëm, përballen me veten dhe shpesh përjetojnë një ndryshim të thellë.

Një nga shembujt më të njohur është Stromboli, i lidhur pazgjidhshmërisht me filmin e Roberto Rossellinit, “Stromboli, Terra di Dio”. Vullkani, deti dhe peizazhi i ashpër i ishullit krijojnë një atmosferë që shkon përtej bukurisë vizuale. Historia e personazhit të interpretuar nga Ingrid Bergman e përdor Strombolin si një hapësirë izolimi dhe përballjeje të brendshme.

Ishulli bëhet kështu pjesë e vetë rrëfimit, duke pasqyruar konfliktin e një gruaje që përpiqet të gjejë një rrugëdalje, por përballet vazhdimisht me kufijtë e saj dhe të mjedisit ku ndodhet.

Një tjetër ishull i lidhur fort me kinemanë është Salina, në arkipelagun e Ishujve Eolianë. “Il Postino”, filmi i Massimo Troisit, e vendosi këtë territor në qendër të një historie ku poezia, dashuria dhe peizazhi shkrihen në një të vetme.

Pamjet e Pollara-s dhe zonave të tjera të Salinës i dhanë filmit një atmosferë intime dhe romantike. Prania e Pablo Nerudës në histori e forcon edhe më shumë lidhjen mes ishullit dhe poezisë, duke e kthyer peizazhin në një element aktiv të rrëfimit.

Në Lampedusa, atmosfera ndryshon. Emanuele Crialese, përmes “Respiro”, e paraqet ishullin si një vend ku kufijtë mes lirisë dhe izolimit bëhen të paqartë. Personazhi i interpretuar nga Valeria Golino përplaset me normat e komunitetit dhe me nevojën për të qenë vetvetja.

Deti në këtë rast nuk është vetëm pjesë e panoramës. Ai funksionon si një kufi fizik, por edhe si mundësi për t'u shkëputur nga rregullat dhe pritshmëritë e shoqërisë.

Ndërsa Capri përfaqëson një tjetër fytyrë të Italisë. Ishulli është shfaqur ndër vite në një numër të madh produksionesh, duke u lidhur me luksin, jetën mondane, pushimet dhe atmosferën e ëmbël të Mesdheut.

Nga “Leoni al sole” i Vittorio Capriolit te produksione të tjera të lidhura me imazhin e Italisë së viteve të arta, Capri është shndërruar në një simbol kinematografik të elegancës dhe jetës së shkujdesur.

Në këtë hartë kinematografike nuk mungon as Procida. Marina Corricella dhe arkitektura karakteristike e ishullit u bënë një nga elementet dalluese të “The Talented Mr. Ripley”. Ngjyrat e shtëpive, porti dhe rrugicat krijojnë një pamje që kontraston me tensionin dhe misterin e historisë.

Bukuria e Procidës, në këtë film, ka edhe një anë të errët: pas peizazhit idilik fshihet një histori e mbushur me sekrete, ambicie dhe rrezik.

Nga Stromboli te Procida, këta ishuj dëshmojnë se si kinemaja mund ta shndërrojë një vend real në një simbol. Secili prej tyre mbart një atmosferë të ndryshme: izolimin, dashurinë, lirinë, luksin apo misterin.

Ndoshta pikërisht këtu qëndron edhe magjia e tyre kinematografike. Një ishull ka kufij të përcaktuar, por përballë tij shtrihet deti pa fund. Ai mund të jetë një arratisje nga bota, por njëkohësisht edhe vendi ku personazhi nuk mund t’i shpëtojë vetes.

Në ekran, ishujt italianë nuk janë thjesht destinacione. Ata bëhen pjesë e historisë, atmosferës dhe shpesh vetë personazhe të filmave që i kanë bërë të paharrueshëm.