A duhet të flini në të njëjtin shtrat me beben tuaj?

Kur antropologu David R. Samson pyeti nënat Hadza në Tanzani nëse do ta vinin ndonjëherë një bebe të flinte larg nënës, ato u habitën. Për to, afërsia gjatë natës ishte mënyra normale për ta mbrojtur fëmijën, për ta mbajtur ngrohtë dhe për ta ushqyer sapo të zgjohej.

Në shumë kultura, dhe për pjesën më të madhe të historisë njerëzore, foshnjat nuk kanë fjetur të vetmuara. Ato kanë qëndruar pranë kujdestarit, duke u mbështetur te prekja, nuhatja, dëgjimi dhe reagimi i tij.

Kjo, megjithatë, nuk do të thotë se fjetja në të njëjtin shtrat është e sigurt. Shtretërit modernë kanë dyshekë të butë, jastëkë, mbulesa dhe hapësira ku foshnja mund të ngecë. Rreziku varet edhe nga mosha dhe shëndeti i foshnjës dhe gjendja e të rriturit.

Pse rreziqet janë të vështira për t'u përcaktuar

Akademia Amerikane e Pediatrisë rekomandon që foshnjat të flenë me shpinë, mbi një sipërfaqe të fortë dhe të sheshtë, në dhomën e prindërve, por jo në shtratin e tyre, veçanërisht gjatë gjashtë muajve të parë.

Në SHBA, gjatë vitit 2024 u regjistruan rreth 3400 vdekje të papritura të foshnjave. Sipas të dhënave, disa rrethana e rrisin ndjeshëm rrezikun e fjetjes në të njëjtën sipërfaqe: lodhja e madhe e kujdestarit, alkooli, drogat, ilaçet qetësuese, pirja e duhanit, sipërfaqet e buta, mosha nën katër muaj dhe prania e një fëmije tjetër në shtrat.

Një studim i vitit 2024 tregoi se gati 60% e foshnjave që vdiqën po ndanin një sipërfaqe gjumi. Por, meqë studimi përfshinte vetëm foshnja që kishin vdekur, ai nuk mund të përcaktonte se sa rrezik shtonte vetë fjetja në të njëjtin shtrat. Në shumicën e rasteve kishte disa faktorë të pasigurt njëkohësisht.

Ushqyerja me gji e ndërlikon situatën

Ushqyerja me gji lidhet me një rrezik më të ulët të sindromës së vdekjes së papritur të foshnjës, por i afron nënat dhe bebet gjatë natës.

Antropologia Helen Ball ka argumentuar se duhet bërë dallimi mes fjetjes në të njëjtin shtrat në përgjithësi dhe rrethanave që e bëjnë atë të rrezikshme. Studimet tregojnë se fjetja së bashku mund të lidhet me vazhdimin e ushqyerjes me gji, por nuk është e qartë nëse fjetja në të njëjtin shtrat e ndihmon ushqyerjen me gji apo nënat që duan të ushqejnë me gji kanë më shumë gjasa ta bëjnë këtë.

Antropologu James McKenna ka studiuar lidhjen mes ushqyerjes me gji dhe gjumit dhe ka treguar se foshnjat që flenë pranë nënave mund të ushqehen më shpesh gjatë natës. Kjo tregon se ushqyerja, zgjimi i foshnjës dhe reagimi i nënës janë pjesë e së njëjtës marrëdhënie biologjike.

Si veprojnë vende të ndryshme

Autoritetet shëndetësore përgjithësisht rekomandojnë një sipërfaqe të veçantë, të fortë dhe të sheshtë për gjumin e foshnjës, në dhomën e prindërve.

Në Mbretërinë e Bashkuar, udhëzimet e NICE dhe NHS ofrojnë gjithashtu këshilla për uljen e rrezikut në rastet kur prindërit zgjedhin të flenë me foshnjën. Zelanda e Re promovon wahakura, një djep tradicional maori, dhe pēpi-pod, që i mbajnë foshnjat pranë prindërve, por në një sipërfaqe të veçantë.

Çështja nuk është të vendosim përballë nënat e lashta dhe mjekët modernë. Prindërit kanë nevojë për rekomandimin më të sigurt, por edhe për informacion të qartë mbi mënyrën se si ndryshon rreziku sipas foshnjës, kujdestarit dhe mjedisit të gjumit.

Zgjidhja më e sigurt mbetet një sipërfaqe e veçantë gjumi për foshnjën, pranë prindërve. Por udhëzimet duhet të marrin parasysh edhe realitetin e netëve kur gjërat nuk shkojnë sipas planit. /National Geographic