Flash News

Video/ E rrëzojnë, e tërheqin zvarrë dhe e shkelmojnë në këmbë, pamjet e dhunës policore ndaj të riut

Përshkallëzohet protesta, policia nis shoqërimet e dhunshme të studentëve

Policia nis hedhjen e gazit lotsjellës dhe ujit me presion

Policia e Shtetit e përfshirë në shkelje masive dhe të koordinuara të të drejtave të njeriut

Tensione të forta në Lezhë, i mituri bie në tokë i gjakosur, pas ndjekjes nga policia (video)

Bota

Nobeli në Ekonomi 2026 për dy amerikanë, si ndikuan kërkimet e tyre te politikat e bankave qendrore

Politiko 12 October 2026, 13:02

Nobeli në Ekonomi 2026 për dy amerikanë, si ndikuan kërkimet

Ekonomistët amerikanë Robert E. Hall dhe Michael Woodford kanë fituar Çmimin Nobel në Ekonomi për vitin 2026, për kontributin e tyre në zhvillimin e modeleve që ndihmojnë qeveritë dhe bankat qendrore të stabilizojnë ekonominë dhe të përballojnë goditjet ekonomike.  

Akademia Mbretërore Suedeze e Shkencave shpalli fituesit këtë të hënë, më 12 tetor, duke i vlerësuar për kërkimet mbi “bazat mikroekonomike të stabilizimit makroekonomik”.

Puna e dy ekonomistëve ka ndihmuar në zhvillimin e modeleve që shpjegojnë se si vendimet e familjeve dhe bizneseve ndikojnë në ekonominë në tërësi. Këto modele përdoren për të kuptuar më mirë luhatjet ekonomike dhe për të hartuar politika monetare e fiskale që synojnë të zbusin efektet e krizave, inflacionit dhe ndryshimeve të papritura në konsum.  

Hall është profesor në Universitetin Stanford, ndërsa Woodford jep mësim në Universitetin Columbia. Të dy kanë dhënë kontribute të rëndësishme në zhvillimin e teorisë moderne makroekonomike.

Një nga aspektet kryesore të kërkimeve të Woodford lidhet me rolin e pritshmërive në politikën monetare. Mënyra se si familjet, bizneset dhe tregjet financiare parashikojnë inflacionin dhe vendimet e ardhshme për normat e interesit ndikon në sjelljen e tyre ekonomike. Kjo ka rëndësi edhe për komunikimin e bankave qendrore me tregjet dhe publikun, përfshirë praktikën e njohur si forward guidance, përmes së cilës ato japin sinjale për drejtimin e ardhshëm të politikës monetare.

Hall, nga ana tjetër, njihet për kërkimet mbi tregun e punës, sjelljen e konsumatorëve dhe ciklet ekonomike. Studimet e tij kanë ndihmuar në analizimin e lidhjes mes vendimeve individuale dhe zhvillimeve më të gjera ekonomike.

Sipas Komitetit të Çmimit Nobel, puna e dy ekonomistëve ka krijuar një bazë teorike për modelet që përdoren sot nga bankat qendrore dhe qeveritë në mbarë botën. Këto mjete ndihmojnë në vlerësimin e masave që mund të merren për të zbutur goditje të tilla si krizat energjetike apo ndryshimet e menjëhershme të konsumit.  

Çmimi për vitin 2026 është 12 milionë korona suedeze, rreth 1.2 milionë dollarë, shumë që ndahet mes dy fituesve.

Çmimi në Shkencat Ekonomike në kujtim të Alfred Nobelit u krijua nga Banka Qendrore e Suedisë në vitin 1968 dhe u dha për herë të parë në vitin 1969. Ai nuk ishte pjesë e pesë çmimeve origjinale të parashikuara në testamentin e Alfred Nobelit.

Vitin e kaluar, çmimi iu dha Joel Mokyr, Philippe Aghion dhe Peter Howitt, për kërkimet mbi ndikimin e inovacionit dhe përparimit teknologjik në rritjen ekonomike afatgjatë.

Të fundit