Harroni emrat dhe mbiemrat? Kur është normale dhe kur duhet të shqetësohemi

Rastësisht takon një koleg pune, buzëqesh, e përshëndet ngrohtësisht, dhe në atë moment kupton që emri i tij nuk ju kujtohet. Rikthehet në mendje pas pesë minutash, ndoshta duke menduar për diçka tjetër. Nëse kjo është e vetmja gjë që ndodh, problemi nuk është kujtesa: është ankthi që të lë ty boshllëk.

Herë pas here harrimi i një emri ose mbiemri dhe kujtimi i tij më vonë është pjesë e ndryshueshmërisë normale me të cilën funksionon kujtesa, veçanërisht me kalimin e moshës. Nuk është një detaj që duhet minimizuar paraprakisht, por as nuk është një thirrje zgjimi në vetvete. Pika është tjetër: një episod i vetëm, sado i bezdisshëm, nuk thotë pothuajse asgjë. Ajo që ka vërtet rëndësi është krahasimi me të kaluarën tënde dhe çfarë ndodh rreth atij episodi.

Sepse një emër që të shpëton nuk është një vendim

Emrat e përveçëm janë ndër pjesët më të brishta të informacionit në kujtesë, për këdo. Ata nuk kanë lidhje logjike me personin të cilit i përkasin: të dish që dikush quhet Bianchi nuk tregon asgjë për karakterin apo punën e tij, ndërsa të dish që ai është një bukëpjekës, po. Kjo e bën rikthimin e emrave më të cenueshëm se rikthimin e informacionit tjetër, madje edhe tek ata që nuk kanë dëmtim njohës.

Për këtë arsye, vështirësia e rastësishme për të gjetur një emër, nuk mjafton për të folur për Alzheimer, dëmtim të lehtë njohës apo demencë. Vlerësimet klinike nuk bazohen kurrë në një simptomë të izoluar: ato shikojnë rënien krahasuar me aftësitë e mëparshme, ecurinë me kalimin e kohës, dhe mbi të gjitha atë që ndodh në jetën e përditshme të personit.

Këtu luhet ndryshimi i vërtetë. Nuk është harresa individuale ajo që është informuese, por historia e saj: a u shfaq kohët e fundit apo ka qenë gjithmonë aty? A po përkeqësohet apo mbetet e qëndrueshme? A është i izoluar apo shoqërohet me diçka tjetër?

Shenja që meritojnë vëmendje

Ka ndryshime që ia vlen të përmenden, jo sepse janë diagnostikuese në izolim, por sepse së bashku krijojnë një pamje të ndryshme. Ndër shenjat më shqetësuese janë pyetjet që përsëriten brenda pak minutash, vështirësitë për të kujtuar ngjarje që kanë ndodhur së fundmi, humbja në vende të njohura, konfuzioni për ditën që është apo ku ndodheni, dhe vështirësitë e reja në menaxhimin e faturave, medikamenteve ose detyrave të tjera të zakonshme.

Asnjë nga këto sinjale, veçmas, nuk tregon një formë specifike të problemit njohës. Dyshimi rritet kur ndodhin disa ndryshime njëkohësisht, janë të vazhdueshme me kalimin e kohës dhe përfaqësojnë një përkeqësim të mënyrës se si personi funksiononte më parë.

Ekziston gjithashtu një gjendje ndërmjetëse, e quajtur dëmtim i lehtë njohës, ku problemet me kujtesën ose të menduarit janë më të mëdha se sa pritej për moshën, por personi zakonisht ruan pavarësinë në aktivitetet e përditshme, ndoshta me pak përpjekje shtesë ose ndihmën e kujtesave. Nuk është e njëjtë me demencën, dhe jo të gjithë që e përjetojnë evoluojnë në një gjendje më serioze.

Para se të shqetësoheni, ia vlen të merrni parasysh edhe diçka tjetër. Çrregullimet e gjumit, depresioni, ankthi, konsumimi i lartë i alkoolit, disa medikamente dhe gjendje mjekësore si problemet me tiroiden ose mungesa e vitaminës B12, mund të shkaktojnë ose përkeqësojnë vështirësitë në kujtesë. Këto janë shkaqe që një mjek mund t'i hetojë dhe, në shumë raste, t'i korrigjojë.

Kur të flasësh për të dhe kur të mos presësh

Nëse harresa është e vazhdueshme, përkeqësohet me kalimin e kohës ose vërehet edhe nga ata që janë afër jush, ka kuptim të flisni me mjekun tuaj të familjes. Një vlerësim serioz përfshin historinë tuaj, ndikimin në jetën e përditshme, historinë e një personi që ju njeh mirë, një vizitë dhe teste njohëse të verifikuara. Nuk janë të nevojshme të gjitha testet laboratorike apo hetimet më të thelluara për çdo episod: është mjeku ai që vendos se çfarë nevojitet bazuar në pamjen e përgjithshme. Në Itali, për studime të specializuara dhe të thelluara, ekzistojnë Qendrat për Çrregullimet Kognitive dhe Demencën, shërbime të dedikuara pikërisht për këtë lloj vlerësimi.

Megjithatë, ekziston një situatë që nuk kërkon pritje apo takime të caktuara: konfuzion që shfaqet papritur, me çorientim të theksuar, vështirësi në të folur ose menduar qartë, ose vëmendje të ndryshuar rëndë. Në këto raste, nevojitet një vlerësim mjekësor i menjëhershëm, sepse mund të jetë një delir i lidhur me shkaqe akute si infeksionet, goditjet në tru, rënia e sheqerit në gjak, trauma ose efektet e barnave. Është një pamje krejtësisht ndryshe nga një vështirësi e ngadaltë dhe e izoluar për të mbajtur mend një emër, dhe duhet trajtuar si një emergjencë që është.

Midis këtyre dy ekstremeve, episodeve të rastësishme pa pasoja dhe konfuzionit të papritur që kërkon urgjencën, vendosen shumica e përvojave reale: harresa që duhet vëzhguar me kalimin e kohës, pa ankth por edhe pa nënvlerësim. Pyetja e duhur nuk është "sa herë më ndodh mua", por "po ndryshoj krahasuar me atë që isha më parë, dhe kjo po ndryshon edhe jetën time të përditshme"./ The Wom Healthy.