Policia e Shtetit e përfshirë në shkelje masive dhe të koordinuara të të drejtave të njeriut

Nga Vincent Yūsui van Gerven Oei, The Albanian Mechanism

Ndërsa protestat e udhëhequra nga studentët hyjnë në ditën e tyre të tretë, e vetmja përgjigje që qeveria e Edi Ramës ka arritur të formulojë ka qenë përmes gjuhës së dhunës së pakufizuar shtetërore. Jo vetëm që kjo qasje është tërësisht vetëshkatërruese, por ngre gjithashtu pikëpyetje të rëndësishme mbi aftësinë e kësaj qeverie për të realizuar atë që tashmë duket se është i vetmi justifikim që i ka mbetur për të përligjur veten: “integrimin në BE”.

Gjatë ditëve të fundit, protestuesit, gazetarët dhe aktivistët për të drejtat civile kanë dokumentuar raste të panumërta të dhunës së skajshme dhe të pajustifikuar, të ushtruar nga forcat shtetërore shqiptare ndaj protestuesve të paarmatosur dhe shpeshherë të mitur. Përmes këtyre veprimeve, ata kryejnë shkelje të legjislacionit shqiptar dhe atij ndërkombëtar në një shkallë masive dhe të paprecedentë.

Sipas nenit 3, pika 11, të Ligjit për Policinë e Shtetit:

“Përdorimi i forcës” është veprimi i drejtpërdrejtë nëpërmjet forcës fizike dhe llojeve të armëve, substancave neuroparalizuese dhe mjeteve të tjera të përdorimit të forcës nga Policia e Shtetit, në mënyrë proporcionale dhe në përputhje me legjislacionin në fuqi kundër torturës dhe trajtimit çnjerëzor, si dhe me kufizimet e përcaktuara në nenin 3 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Për plotësinë e informacionit, neni 3 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut parashikon: “Askush nuk duhet t'i nënshtrohet torturës ose trajtimit apo dënimit çnjerëzor ose poshtërues”.

Për të dokumentuar këto raste, shumë prej të cilave, në mos të gjitha, përbëjnë shkelje të drejtpërdrejta të legjislacionit shqiptar dhe atij ndërkombëtar, po paraqes më poshtë një përmbledhje të tyre. E bëj këtë edhe nga frika se dokumentimi në rrjetet sociale mund të rezultojë tepër kalimtar dhe i brishtë.

Duke pranuar rrezikun e përsëritjes së disa informacioneve të pasakta, po përmend gjithashtu, sa më shumë të jetë e mundur, emrat e efektivëve të policisë që janë identifikuar përmes kontributit të përdoruesve të internetit si autorë të akteve të terrorit shtetëror. Në këtë pikë, e gjithë policia është plotësisht bashkëfajtore në këto shkelje të të drejtave të njeriut, ndaj, sinqerisht, nuk më intereson më nëse ndonjë identifikim rezulton i gabuar. Të gjithë duhet të mbajnë përgjegjësi dhe të japin llogari para ligjit, me gjithë forcën e tij.

The Albanian Mechanism është një botim që mbështetet nga lexuesit. Për të marrë publikimet e reja dhe për të mbështetur punën time, merrni në konsideratë abonimin falas ose me pagesë.

Dhunë joproporcionale

Neni 32 i Ligjit për Policinë e Shtetit parashikon:

Forca mund të përdoret vetëm kur është e nevojshme dhe vetëm nëse të gjitha masat e tjera kanë dështuar ose janë të pamundura.

Ajo duhet të jetë proporcionale dhe graduale, duke përdorur nivelin e nevojshëm të forcës.

Efektivi i policisë duhet të japë paralajmërim përpara përdorimit të forcës dhe përpara përshkallëzimit të saj. Përjashtimi i vetëm është rasti kur nevojitet forcë e menjëhershme për të parandaluar një rrezik real dhe të afërt.

Përdorimi i forcës duhet të jetë gjithmonë në përputhje me legjislacionin kundër torturës dhe trajtimit ose dënimit mizor, çnjerëzor apo poshtërues, si dhe me rregullat e përcaktuara në Rregulloren e Policisë së Shtetit.

Në kundërshtim me të gjitha këto parime ligjore, përdorimi i dhunës nga forcat e policisë gjatë këtyre ditëve ka qenë joproporcional dhe i pakontrolluar. Ekzistojnë pamje të shumta filmike ku shihen efektivë policie që godasin në mënyrë të rastësishme turma të paarmatosura që po largohen me vrap (këtu: efektivi i policisë Darjo Dangaj), që bashkohen në grup për të sulmuar dhe rrahur të rinj të paarmatosur, si dhe që i zvarrisin ata përtokë.

Ka prova filmike të efektivëve të policisë që rrahin protestuesit edhe pasi ata janë arrestuar (shihni gjithashtu këtë rast ku përmendet efektivi i policisë Mario Muça), si dhe të rrahjeve ndëshkuese ndaj personave që thjesht kanë kaluar me vrap përmes një kordoni policor (këtu). Ekzistojnë gjithashtu prova se policia ka mbuluar kamerat e sigurisë në zonat ku dërgon personat e arrestuar.

Ka pamje të arrestimeve të rastësishme dhe të arrestimeve pa respektuar procedurat e duhura, përfshirë edhe të mitur, në një tjetër shkelje të legjislacionit shqiptar. Neni 10, pika 3, i Ligjit për Policinë e Shtetit parashikon:

Kur kërcënimi ndaj rendit publik ka ardhur si rezultat i veprimeve të një të mituri, punonjësi i policisë merr masa për të ndërprerë veprimet e paligjshme dhe njofton prindin ose kujdestarin e tij. Trajtimi i mëtejshëm i të miturit kryhet nga një punonjës policie i trajnuar për këtë qëllim.

Ka gjithashtu disa raportime se forcat e policisë kanë përdorur gurë dhe copa trotuari për t'i hedhur drejt protestuesve, duke shkaktuar disa të plagosur. Njëri prej personave të maskuar që kanë kryer këto akte të paligjshme dhune është identifikuar si efektivi i policisë Rigers Islamaj, nën urdhrat e shefit të policisë lokale, Besmir Qibini.

Po shtohen gjithashtu raportimet për përdorimin e kabllove elektrike me tension të lartë kundër protestuesve, në vend të shkopinjve zyrtarë të gomës, duke shkaktuar dëmtime shumë më të rënda.

Lëndë kimike pa shenja identifikuese

Përgjigjja e forcave të policisë ka përfshirë gjithashtu përdorimin masiv dhe pa dallim të armëve kimike kundër protestuesve, në formën e gazit lotsjellës dhe sprejit me piper. Në këto çështje, legjislacioni shqiptar është i paqartë dhe nuk kam arritur të gjej ndonjë vendim të Këshillit të Ministrave që të përcaktojë përdorimin e tyre.

Gazetari Osman Stafa ka dokumentuar se këto lëndë kimike vijnë shpesh nga bombola pa shenja identifikuese, pa informacion mbi përmbajtjen kimike, datën e skadencës apo numrin serial, duke e bërë të pamundur përcaktimin e ligjshmërisë dhe origjinës së këtyre mjeteve.

Mosidentifikimi i efektivëve

Neni 10, pika 2, i Ligjit për Policinë e Shtetit parashikon:

Punonjësi i policisë, përpara se të zbatojë një masë për garantimin e rendit dhe sigurisë publike ndaj një qytetari, është i detyruar të identifikohet.

Në kundërshtim me këtë ligj, qytetarët dhe mediat kanë dokumentuar përdorim të gjerë të efektivëve të paidentifikuar ose civilë, të cilët nuk identifikohen përpara se të frikësojnë, të intimidojnë apo të arrestojnë me dhunë protestuesit, si dhe t'i largojnë me forcë drejt komisariateve me furgonë të bardhë pa shenja identifikuese ose të zinj, që i dërgojnë në komisariatet e policisë.

Forcat e policisë janë filmuar shpesh në shoqërinë e personave të maskuar dhe të paidentifikuar, të cilët përpiqen të shkrihen mes turmës së protestuesve dhe shpesh janë nxitësit e dhunës. Shpesh, drejtues të policisë përzihen mes turmës pa uniformë dhe pa u identifikuar, duke dhënë urdhra të veshur si civilë. Të tillë janë, për shembull, Ermir Shehu dhe Ornela Buraku nga Durrësi.

Ekzistojnë pamje filmike që tregojnë dy persona të paidentifikuar në Elbasan, të cilët intimidojnë një protestues, me gjasë të mitur, duke e detyruar të heqë maskën dhe syzet e diellit dhe duke i kërkuar emrin. Disa prej këtyre efektivëve të paidentifikuar duket se mbajnë edhe armë zjarri në mënyra të papërshtatshme, për shembull, të futura nën rripin e pantallonave.

Operacione të rreme për të fajësuar të tjerët

Po shtohen gjithashtu shqetësimet se vetë qeveria po organizon operacione të rreme për të diskredituar protestat. Për shembull, është vënë në dyshim nëse kioska e Kolegjit të Europës, nga ku kryeministri Edi Rama dha deklaratën e tij ditën e djeshme, është djegur vërtet nga protestuesit. Ndërkohë, pronarë të bizneseve private raportojnë se dyqanet e tyre janë plaçkitur nga policë të veshur civilë dhe jo nga studentët.

Ekzistojnë gjithashtu pamje filmike (këtu) që dokumentojnë persona të paidentifikuar dhe të maskuar duke sulmuar konviktet e vajzave universitare, duke thyer xhamat dhe duke përdorur sprej me piper, një mjet që, sipas autorit, është në dispozicion vetëm të shtetit, për të frikësuar studentet.

Përdorimi i personave me precedentë ose lidhje kriminale

Po shtohen provat se persona me lidhje kriminale po përfshihen në radhët e Policisë së Shtetit për të kryer punët e “pista”. Sigurisht, kjo nuk është diçka e re. Përdorimi i rrjeteve kriminale gjatë zgjedhjeve është dokumentuar gjerësisht dhe dihet se si zëvendëskryeministrja e pandehur Belinda Balluku, ashtu edhe Ergys Agasi, i arrestuar së fundmi, kanë lidhje të gjera me rrjete kriminale vendase dhe ndërkombëtare. Dhjetëra zyrtarë të tjerë të Partisë Socialiste janë persona të dënuar për vepra penale.

Në reagimin e tyre ndaj protestave studentore, objektivat e qeverisë dhe të organizatave kriminale janë gjithashtu të përputhura, në kuptimin që njëra palë mbështet tjetrën: e gjithë struktura e shtetit narkotik shqiptar është në rrezik. Kjo përsërit gjithashtu një model historik, siç argumentoi së fundmi Neritan Sejamini në këtë analizë.

Mohimi i ndihmës mjekësore

Neni 91, pika h, i Ligjit për Policinë e Shtetit parashikon se, gjatë ushtrimit të detyrës zyrtare, një punonjës policie duhet:

Të kërkojë ndihmë mjekësore dhe të marrë masa të arsyeshme për të mbrojtur jetën dhe shëndetin e personit që ka nën kujdestari ose që ka plagosur gjatë një veprimi të kryer në ushtrim të detyrës.

Në vend të kësaj, Policia e Shtetit u ka mohuar në mënyrë aktive ndihmën mjekësore pothuajse të gjithë personave ndaj të cilëve ka ushtruar dhunë. Pamjet filmike të shpërndara gjerësisht (këtu), të regjistruara ditën e parë, tregojnë një të ri që kapet nga policia në trotuar, pëson frakturë në këmbë dhe largohet i pavetëdijshëm nga efektivët, pa marrë asnjë lloj ndihme mjekësore. Ky është ndoshta një nga rastet më të dukshme të shkeljes së të drejtave themelore të njeriut të dokumentuara deri më tani. Familjarë kanë raportuar se ai mund të humbasë këmbën si pasojë e dhunës policore.

Një tjetër video e shpërndarë gjerësisht tregon një grup prej rreth gjashtë efektivësh që sulmojnë një student të vetëm dhe më pas e lidhin te porta e Ministrisë së Arsimit, ndërkohë që ai ka një plagë në kokë dhe po i rrjedh gjak.

Po vijnë raportime se spitaleve shtetërore u janë dhënë urdhra për të mos trajtuar protestuesit ose për t'u ofruar atyre vetëm trajtim minimal. Gjithashtu, është kufizuar qasja e familjarëve te protestuesit e plagosur.

Kushte të papërshtatshme ndalimi

Nuk dihet qartë se sa protestues mbahen aktualisht nga forcat e policisë, por ka disa raportime për mohimin e ndihmës mjekësore, ushqimit dhe ujit. Janë publikuar gjithashtu herë pas here pamje filmike që tregojnë kushte të papërshtatshme ndalimi, me dhjetëra studentë të mbajtur shtrirë në dysheme. Kjo përbën thjesht torturë të sanksionuar nga shteti.

Por protestat do të vazhdojnë. Dhe Ramës nuk do t'i mbetet asnjë mundësi tjetër veçse të përshkallëzojë dhunën policore, të zgjerojë përfshirjen e personave me lidhje kriminale dhe të shtojë operacionet e rreme për të ndryshuar, në një mënyrë apo në një tjetër, narrativën: nga protesta studentore në një histori për gangsterë të udhëhequr nga opozita, të cilët e urrejnë Bashkimin Europian.

Ai duhet të dështojë.