Three reasons why Berisha's return to the US is not just a personal victory

Gent Gaba

Sali Berisha's return to the United States of America, and in particular to the Republican Party Convention on September 9 and 10, 2026, is the embodiment of the famous Latin expression "Audentes fortuna iuvat", which literally means: "Fortune favors the brave". Berisha fought and overcame his bad luck, defeating his opponent in this battle, the one who had warned him of sanction through implication with the famous sentence "Sali, can you cross the ocean with a ram?". 

Likewise, the designers of this political act in the previous American administration; but also those who did not agree with its return, among them the author of these rows. Through the political force, the strong party identification and the symbolic power that his historical figure carried among the opposition electorate and, above all, the voters, Berisha first made the sanction politically non-existent in public perception, until the stigma, repeated hundreds of thousands of times in the media and social networks, had lost its political meaning. 

It should also be said that the success of a political decision, like that of former Secretary of State Blinken, is measured by the consequences it produces. If the purpose of sanctioning Berisha was to remove him from politics, it failed, because it produced the opposite, his return. The only beneficiary of that sanction remained Edi Rama.

The Democrats saw only strife, thrown against their will into a game bigger than themselves, bringing division and political costs; while the prime minister unjustly consolidated even more power, whose oppression grew exponentially.

Of course, political criticism is not dogma and, modestly, as one of those, among not a few, who publicly opposed his return, it must be accepted, with the calm that time and distance from past events grant, that the lifting of sanctions is a positive development for the opposition and for the democratic balance in Albania.

While Berisha's five-year resistance, beyond political agreements or disagreements with him, remains an example of the power of conviction in politics, even when the world seems to be all against you.

Sigurisht që ky rikthim ka një komponent personal, një fitore që galvanizon Berishën dhe mbështetësit e tij, të cilët qëndruan pranë tij prej ditës së parë, sepse, deri në shpikjen e politikës pa lider, udhëheqësi i një partie është një individ, me të mirat dhe të këqijat e tij, që i jep asaj trajtat e natyrës së vet karakteriale, ideore dhe të përpjekjeve që formësohen thellë në egon e çdo politikani. Kjo nuk është një veçanti shqiptare, edhe pse historia dhe kultura jonë politike janë thelbësisht të lidhura me liderët e forte. Për të mos u lodhur me shembuj të shumtë nga vendet demokratike, mjafton të kujtojmë Silvio Berlusconin në Itali dhe presidentin Trump në SHBA, të cilët kanë drejtuar dhe drejtojnë, me lidership karizmatik, parti që kanë edhe tiparet e lëvizjes dhe që gjejnë tek udhëheqësit e tyre një shtysë për të milituar në to.

Liderë të tillë janë medoemos polarizues; në fakt, të tilla janë edhe partitë politike, pasi, në esencë, janë pakica të organizuara që synojnë qeverisjen e një vendi. Por, nëse marrim si etalon Konventën e Republikanëve në të cilën mori pjesë Berisha, mund të shohim një shembull nga demokracia më e vjetër në botë se si përballja politike nuk ka kuptim jashtë realitetit dhe raportit të forcave. Në atë stadium të përshtatur për të mbajtur takimin e republikanëve, njëri pas tjetrit iu drejtuan militantëve të tyre Donald Trump, rikthimi i të cilit dukej po aq i pamundur pas vitit 2020 dhe përplasjeve në Kapitol, dhe J. D. Vance, zëvendëspresidenti i tij, që, përpara se t’i bashkohej fushatës presidenciale fituese të vitit 2024, ishte ndeshur me të si një nga kritikët më të ashpër publikë të presidentit amerikan.

Edhe pse nuk është e thënë se receta të ngjashme mund të kenë të njëjtin rezultat në kontekste të ndryshme, politika është arti i së mundurës dhe këtu mund të gjejmë disa arsye, të paktën tri, pse rikthimi i Berishës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk përbën vetëm një fitore personale.

E para, nisur nga shembulli i J. D. Vance, pas ndryshimit të vullnetit politik në SHBA kundrejt Berishës, ky moment i ri politik është një shans për të bashkuar opozitën. Jo detyrimisht nën një logo, por kjo ngjarje shkrin akullin artificial te faktorë dhe aktorë politikë, e gjithashtu te partitë e reja, që kanë parë te qëndrimi i administratës së mëparshme amerikane një kufi për bashkëpunimin e brendshëm politik me Berishën dhe Partinë Demokratike. Zgjedhjet e vitit 2025 treguan se PD-ja ishte qendra e rëndesës së opozitës, mirëpo mungesa e një koalicioni të gjerë bëri joefektive qindra mijëra vota që mund të kishin bërë diferencën në garën elektorale, për të mos shtuar humbjen e mundësisë për të krijuar perceptimin publik të një opozite të bashkuar, që, përmes asaj që në zhargonin e politologëve quhet “ngjitja në karrocën e fitimtarit”, do t’i kishte maksimalizuar edhe më shumë votat anti-Rama.

Kjo nuk do të thotë se të gjitha partitë e reja do të jenë gati të kapin dorën e shtrirë të PD-së, por se tashmë nuk është më vetëm përgjegjësia e demokratëve të justifikojnë mosarsyet politike të aleatëve potencialë. Heqja e këtij preteksti do të lejojë të kuptojmë nëse kanë mësuar gjë nga zgjedhjet e kaluara (jo vetëm që luftuan marrëzisht njëri-tjetrin mes të rinjve, por se, të ndarë, humbjen e kanë në xhep), duke çelur perspektivën e ndërtimit të marrëdhënieve racionale dhe realiste mes partive opozitare, me marrëdhënie negociuese të bazuara mbi një program esencial të përbashkët, të formësuar si raport forcash politike që burojnë nga vota.

E dyta është e lidhur me ekuilibrin demokratik në vend, i cili ka nevojë për një simetri të aktorëve politikë në marrëdhëniet me vendet e rëndësishme perëndimore e, në veçanti, me SHBA-në. Ndryshimi i statusit të Berishës është një mundësi për të thyer monopolin e pamerituar që Edi Rama mbante në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kontaktet mes demokratëve dhe administratës, kongresmenëve dhe grupeve të interesit të atjeshme nuk kanë munguar këto vite, por marrëdhënia e re e Berishës me SHBA-në lejon ridimensionimin e tyre në nivele më të larta, duke e kthyer këtë në një mundësi të artë, në muajt dhe vitet në vijim, për gjithë opozitën, për të pasur kështu një zë të fortë e të pandërmjetësuar.

E treta, dhe ndoshta më e rëndësishmja, ka të bëjë me krizën reale të Shqipërisë, zgjedhjet e lira dhe dialektikën e rregullt politike. Nga raportimet mediatike të takimeve të Berishës me përfaqësues republikanë të Kongresit dhe administratës Trump, është vërejtur një këmbëngulje te problematikat e shumta që zgjedhjet e organizuara nga pushteti i Ramës kanë regjistruar vitet e fundit, e po ashtu te lidhjet mes politikës dhe trafikut ndërkombëtar të narkotikëve, çështje kjo e ndjeshme për veshët e administratës “America First”. Cilësia e zgjedhjeve në Shqipëri nuk është më vetëm një shqetësim i opozitës; krimet zgjedhore gjejnë pasqyrim të rregullt në raportet e OSBE/ODIHR-it dhe të Parlamentit Europian, ku fjalia më domethënëse, që hedh poshtë çdo proces zgjedhor, është ajo që e përshkruan si inekzistente vijën ndarëse mes partisë në pushtet dhe shtetit. Kjo autokraci elektorale, siç e cilëson edhe instituti prestigjioz V-Dem, nuk është vetëm problem i Partisë Demokratike, por një çështje me interes kombëtar që kërkon zgjidhje urgjente, e cila mund të gjejë rrugë në këtë marrëdhënie të re të Berishës, si kryetar i partisë më të madhe opozitare në vend, me Shtetet e Bashkuara.

Far from cynicism, hatred or competitions to win the role of "monk" or "virgin" in this political village of ours (for such cases, a ruthless sentence by Italian politician Pietro Nenni helps: "If you compete to be pure, you will always find someone purer than you who will purify you"), the reasons to view Berisha's visit to the US with optimism are more numerous than those of those who, in their right, would like to hide behind the barricade of their monolithic beliefs. 

But, when the facts change, we can't say the facts are any worse.