Tri arsye pse rikthimi i Berishës në SHBA nuk përbën vetëm një fitore personale

Gent Gaba

Rikthimi i Sali Berishës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, e në veçanti në Konventën e Partisë Republikane të 9 dhe 10 shtatorit 2026, është mishërimi i shprehjes së famshme latine “Audentes fortuna iuvat”, që fjalë për fjalë do të thotë: “Fati i ndihmon të guximshmit”. Berisha luftoi dhe e sundoi fatin e tij të keq, duke mundur kundërshtarin e tij në këtë betejë, atë që ia kishte paralajmëruar sanksionimin përmes nënkuptimit me fjalinë e famshme “Sali, me dash, e kalon dot oqeanin?”. 

Po ashtu, edhe dizajnuesit e këtij akti politik në administratën e mëparshme amerikane; por edhe ata që nuk u pajtuan me rikthimin e tij, mes tyre edhe autorin e këtyre radhëve. Përmes forcës politike, identifikimit te theksuar partiak dhe fuqisë simbolike që figura e tij historike mbartte tek elektorati opozitar dhe, mbi të gjitha, votës, Berisha e bëri së pari të paqenë politikisht sanksionimin në perceptimin publik, derisa stigma, e përsëritur me qindra mijëra herë nëpër media dhe rrjete sociale, kishte humbur kuptimin politik. 

Duhet thënë gjithashtu se suksesi i një vendimi politik, si ai i ish-Sekretarit të Shtetit Blinken, matet me pasojat që prodhon. Nëse qëllimi i sanksionimit të Berishës ishte largimi i tij nga politika, ai dështoi, sepse prodhoi të kundërtën, rikthimin. I vetmi përfitues i atij sanksionimi mbeti Edi Rama.

Demokratët i panë vetëm sherrin, të flakur pa vullnetin e tyre në një lojë më të madhe se ata, duke sjellë përçarjen dhe kostot politike; ndërsa kryeministri konsolidoi padrejtësisht edhe më shumë pushtet, zullumi i të cilit u rrit në masë eksponenciale.

Natyrisht, kritika politike nuk është dogmë dhe, modestisht, si njëri prej atyre, ndër jo pak, që e kundërshtuan publikisht rikthimin e tij, duhet pranuar, me qetësinë që dhurojnë koha dhe distanca nga ngjarjet e së kaluarës, se heqja e sanksionimit është një zhvillim pozitiv për opozitën dhe për ekuilibrin demokratik në Shqipëri.

Ndërsa qëndresa pesëvjeçare e Berishës, përtej dakordësive apo mosdakordësive politike me të, mbetet një shembull i forcës së bindjes në politikë, edhe kur bota duket se është e gjitha kundër teje.

Sigurisht që ky rikthim ka një komponent personal, një fitore që galvanizon Berishën dhe mbështetësit e tij, të cilët qëndruan pranë tij prej ditës së parë, sepse, deri në shpikjen e politikës pa lider, udhëheqësi i një partie është një individ, me të mirat dhe të këqijat e tij, që i jep asaj trajtat e natyrës së vet karakteriale, ideore dhe të përpjekjeve që formësohen thellë në egon e çdo politikani. Kjo nuk është një veçanti shqiptare, edhe pse historia dhe kultura jonë politike janë thelbësisht të lidhura me liderët e forte. Për të mos u lodhur me shembuj të shumtë nga vendet demokratike, mjafton të kujtojmë Silvio Berlusconin në Itali dhe presidentin Trump në SHBA, të cilët kanë drejtuar dhe drejtojnë, me lidership karizmatik, parti që kanë edhe tiparet e lëvizjes dhe që gjejnë tek udhëheqësit e tyre një shtysë për të milituar në to.

Liderë të tillë janë medoemos polarizues; në fakt, të tilla janë edhe partitë politike, pasi, në esencë, janë pakica të organizuara që synojnë qeverisjen e një vendi. Por, nëse marrim si etalon Konventën e Republikanëve në të cilën mori pjesë Berisha, mund të shohim një shembull nga demokracia më e vjetër në botë se si përballja politike nuk ka kuptim jashtë realitetit dhe raportit të forcave. Në atë stadium të përshtatur për të mbajtur takimin e republikanëve, njëri pas tjetrit iu drejtuan militantëve të tyre Donald Trump, rikthimi i të cilit dukej po aq i pamundur pas vitit 2020 dhe përplasjeve në Kapitol, dhe J. D. Vance, zëvendëspresidenti i tij, që, përpara se t’i bashkohej fushatës presidenciale fituese të vitit 2024, ishte ndeshur me të si një nga kritikët më të ashpër publikë të presidentit amerikan.

Edhe pse nuk është e thënë se receta të ngjashme mund të kenë të njëjtin rezultat në kontekste të ndryshme, politika është arti i së mundurës dhe këtu mund të gjejmë disa arsye, të paktën tri, pse rikthimi i Berishës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk përbën vetëm një fitore personale.

E para, nisur nga shembulli i J. D. Vance, pas ndryshimit të vullnetit politik në SHBA kundrejt Berishës, ky moment i ri politik është një shans për të bashkuar opozitën. Jo detyrimisht nën një logo, por kjo ngjarje shkrin akullin artificial te faktorë dhe aktorë politikë, e gjithashtu te partitë e reja, që kanë parë te qëndrimi i administratës së mëparshme amerikane një kufi për bashkëpunimin e brendshëm politik me Berishën dhe Partinë Demokratike. Zgjedhjet e vitit 2025 treguan se PD-ja ishte qendra e rëndesës së opozitës, mirëpo mungesa e një koalicioni të gjerë bëri joefektive qindra mijëra vota që mund të kishin bërë diferencën në garën elektorale, për të mos shtuar humbjen e mundësisë për të krijuar perceptimin publik të një opozite të bashkuar, që, përmes asaj që në zhargonin e politologëve quhet “ngjitja në karrocën e fitimtarit”, do t’i kishte maksimalizuar edhe më shumë votat anti-Rama.

Kjo nuk do të thotë se të gjitha partitë e reja do të jenë gati të kapin dorën e shtrirë të PD-së, por se tashmë nuk është më vetëm përgjegjësia e demokratëve të justifikojnë mosarsyet politike të aleatëve potencialë. Heqja e këtij preteksti do të lejojë të kuptojmë nëse kanë mësuar gjë nga zgjedhjet e kaluara (jo vetëm që luftuan marrëzisht njëri-tjetrin mes të rinjve, por se, të ndarë, humbjen e kanë në xhep), duke çelur perspektivën e ndërtimit të marrëdhënieve racionale dhe realiste mes partive opozitare, me marrëdhënie negociuese të bazuara mbi një program esencial të përbashkët, të formësuar si raport forcash politike që burojnë nga vota.

E dyta është e lidhur me ekuilibrin demokratik në vend, i cili ka nevojë për një simetri të aktorëve politikë në marrëdhëniet me vendet e rëndësishme perëndimore e, në veçanti, me SHBA-në. Ndryshimi i statusit të Berishës është një mundësi për të thyer monopolin e pamerituar që Edi Rama mbante në marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Kontaktet mes demokratëve dhe administratës, kongresmenëve dhe grupeve të interesit të atjeshme nuk kanë munguar këto vite, por marrëdhënia e re e Berishës me SHBA-në lejon ridimensionimin e tyre në nivele më të larta, duke e kthyer këtë në një mundësi të artë, në muajt dhe vitet në vijim, për gjithë opozitën, për të pasur kështu një zë të fortë e të pandërmjetësuar.

E treta, dhe ndoshta më e rëndësishmja, ka të bëjë me krizën reale të Shqipërisë, zgjedhjet e lira dhe dialektikën e rregullt politike. Nga raportimet mediatike të takimeve të Berishës me përfaqësues republikanë të Kongresit dhe administratës Trump, është vërejtur një këmbëngulje te problematikat e shumta që zgjedhjet e organizuara nga pushteti i Ramës kanë regjistruar vitet e fundit, e po ashtu te lidhjet mes politikës dhe trafikut ndërkombëtar të narkotikëve, çështje kjo e ndjeshme për veshët e administratës “America First”. Cilësia e zgjedhjeve në Shqipëri nuk është më vetëm një shqetësim i opozitës; krimet zgjedhore gjejnë pasqyrim të rregullt në raportet e OSBE/ODIHR-it dhe të Parlamentit Europian, ku fjalia më domethënëse, që hedh poshtë çdo proces zgjedhor, është ajo që e përshkruan si inekzistente vijën ndarëse mes partisë në pushtet dhe shtetit. Kjo autokraci elektorale, siç e cilëson edhe instituti prestigjioz V-Dem, nuk është vetëm problem i Partisë Demokratike, por një çështje me interes kombëtar që kërkon zgjidhje urgjente, e cila mund të gjejë rrugë në këtë marrëdhënie të re të Berishës, si kryetar i partisë më të madhe opozitare në vend, me Shtetet e Bashkuara.

Larg cinizmit, hatërmbetjeve apo garave për të fituar rolin e “murgut” apo të “virgjëreshës” në këtë fshatin tonë politik (për kësi rastesh ndihmon një fjali e pamëshirshme e politikanit italian Pietro Nenni: “Nëse garon për të qenë i pastër, gjithmonë do të gjesh dikë më të pastër se ti që do të të pastrojë”) arsyet për ta parë me optimizëm vizitën e Berishës në SHBA janë më të shumta se ato të atyre që, në të drejtën e tyre, do të duan të struken në barrikadën e bindjeve të tyre monolite. 

Por, kur faktet ndryshojnë, nuk mund të themi aq më keq për faktet.