'Revolucioni hungarez' dhe opoziʞarët e Tiranës

Alfred Lela

Fitorja e thellë e konservatorit Peter Magyar në Hungari, që i dha fund ‘mbretërimit’ 16-vjeçar të ultrakonservatorit Viktor Orban, ka dhënë jehonë edhe në Tiranën tonë ku, siç e thotë d.v. Rama ‘gjithçka mund të ndodhë’.

Ka ndodhur pikërisht kështu me interpretimin në Tiranë të ‘revolucionit kadife të Budapesit”: një gjithçka e asgjësë. Fitorja e Magyar, një orbanist i dalë nga orbita e Orbanit në vitin 2024, në vend që të përthyhej si betejë brenda pushtetit dhe për pushtetin, u mpreh si luftë e opozitës me qeverinë, ku e para fiton, pavarësisht sa autokratik dhe i fortë është pushteti.

Ky është gabim në zhanër, është si të thuash ‘shkova në teatër dhe pashë një pjesë dramatike dhe qesha gjatë gjithë kohës. Shanset janë, ose ke ngatërruar zhanrin e pjesës dhe nuk e di dallimin mes dramës dhe komedisë, ose ke ik për lesh, dhe si i tillë je për psikiatri jo për komentariat politik apo në garë për tu bërë Magyari i Shqipërisë.

Në rastin tonë, kur komenʞarët e Tiranës, e ngjyrosin ngjarjen politike në Budapest si ‘zhvillim opozitar’, nuk kemi të bëjmë me lajthitje, aspak ashtu, por me ngatërrim të qëllimshëm zhanri. Vini re, se si, janë të njëjtët njerëz që ‘ngatërrojnë’ çdo orë e ditë pushtetin me opozitën, atë llogari që duhet t’i kërkojnë qeverisë, ia hakërrejnë opozitës, atë faj që duhet t’ia njohin të fortit ia ngjeshin si gabim të pafalshëm më të dobëtit, e kështu deri në fund të turpit të tyre, që është i pafund ashtu si budalliku njerëzor.

Bëjnë përshtypje në këtë pikëvështrim të ngjarjes sidomos opoziʞarët, të cilët duan të rriten vetë mbi një grumbull plehu që e ka derdhur në mexhlis qeveria, në kurriz të opozitës.

Duke filluar nga Anastas Lulja i së majtës dhe Eleonori i së djathtës, e me radhë të gjithë bishtat e tjerë, që kërkojnë një kometë popullore e cila t’i bëjë yje, e huqin si shejtanbudallenj atë që ka ndodhur. Deri diku u falet, sepse i ka marrë përsipër ëndrra me Peter Magyar. Ata dëshirojnë që, në mos qofshin, të paktën të perceptohen për një grimëçast si ‘magjarët’ e politikës shqiptare; qoftë edhe mbi premisat e gabuara të ndërtuara me AI qeveritar, le të jenë ai: bjondë, të pashëm, të artikuluar, davidë që më llastiqet e fatit biblik mundin Goliatin.

Nuk e di, kur dalin para pasqyrës, a e ruajnë këtë vegim, apo u fanepset e vërteta e ftohtë, ngjashmëria me, fjala që bie, Abu Mohammad al-Jolanin.

Të dy palët, komenʞarët dhe opoziʞarët, harrojnë katër gjëra themelore që çuan në përmbysjen hungareze.

E para, kauza e duhur. Magyar u bë denoncuesi i një pushteti prej të cilit kishte dalë edhe vetë, partisë qeverisëse, dhe e bëri këtë duke ‘hedhur në erë’ një prej kolonave kryesore mbi të cilën Fidesz ishte ngritur: Familja. Orbani me të tijtë u munduan të varrosnin një skandal të një zyrtari që kishte qenë i dënuar për abuzime seksuale me fëmijë dhe drejtonte pikërisht një institucion kujdestarie për fëmijë. Me dijeninë e një qeverie që bërtiste ‘fëmijët, familja, kombi, Hungaria’.

Denoncimi i Magyar zbuloi kështu hipokrizinë qeveritare dhe bëri atë kalorësin politik të ditës. Në një vend ku tradita e familjes dhe ajo e krishterë luan ende rol të madh, kjo nuk është diçka që kalon: ndëshkon kë duhet ndëshkuar dhe nderon kë duhet nderuar.

Së dyti, në vende si Hungaria, që u ngrit në një rebelim të përgjakshëm kundër sovjetikëve në vitin 1956, 12 vjet pas vendsojes së ‘rendit të ri botëror’, 16 vjet janë shumë. Katër mandate të Orbanit, pavarësisht disa zhvillimve shumë pozitive për vendin, krijuan një impas qeverisës të cilin hungarezët e ndjenin dhe nuk ishin gati për më shumë.

Së treti, çka është edhe më e rëndësishmja, Hungaria e Orbanit nuk është Shqipëria e Edi Ramës. Në një rast krejt episodic, por sërish shpjegues, në këtë Shqipëri, folësve të Samitit të Diasporës, që po mbahet në Tiranë, u janë dhënë me detyrim piketat e fjalëve që do mbajnë në aktivitet. Rama ka ngritur shtampën e përkryer të asaj që quhet spin diktaturë: së jashtmi krijon iluzionin e demokracisë, aktivitete, turizëm, këngë e valle, debate TV dhe, së brendshmi, aparat ndëshkues e joshës, të dy me burime publike, në nivele të tilla arrogance, sa detyron edhe shqiptarët që kanë ikur për t’i shpëtuar kontrollit, të bëhen pjesë e kontrollit që lanë pas. Apo nëse doni një rast më ‘lokal,’ a iu kujtohet fermeri nga Lushnja, që bëri një kritikë në sy të Kryeministrit, u linçua prej tij publikisht dhe më pas doli e kërkoi falje po publikisht, se i kish pritur qetësinë ‘të madhit’.

Pa harruar të katërtën, që është ku e ku më e rëndësishmja: në Shqipëri, nuk bëhen zgjedhje të lira, në Hungari asgjë veç zgjedhjeve të lira!

Këtë Shqipëri, komenʞarët dhe opoziʞarët, nuk e kanë parasysh, dhe jo më ta pranojnë. Pse? Sepse janë pjesë e saj, kanë një vend në të, i cili u ikën nëse Rama përmbyset. Rama nuk është vetëm ai që i qeras me këtë apo atë; më shumë se kaq ai është krijuesi i një iluzioni brenda të cilit ata jetojnë me të vetëndjerit e një jeniçeri. Ata janë të parët që hidhen mbi muret  së vërtetës, të cilat kullojnë zift të nxehtë, jo vetëm se bëjnë plaçkë, por edhe se konsiderohen një ‘repart special’ i pararojës së spin-diktaturës.

Disa e shohin veten si Magyarët e Shqipërisë, në studio ku kolonën zanore e vendos qeveria, dhe disa të tjerë gradohen ‘analistë të pavarur’, që thurin litarë gënjeshtrash si kjo me ‘përrallën hungareze’ në të cilën opozita shqiptare është personazhi negativ (që nuk ndreqet kurrë), edhe pse ngjarjet zhvillohen në kështjellën e pushtetit.