Historia që na tregon për të nesërmen portreti i sotshëm i Ilir Metës

Alfred Lela

Fytyra e Ilir Metës e tregonte sot burgun që ai po bën. Të mësuar me zyrtarë të lartë që, kur burgosen, sëmuren papritur, u shpifet një sëmundje nga askundi, mbjellin një gjë e korrin një tjetër, jo pakkujt letrat e ish-Presidentit nga burgu i janë dukur episode të trilluara për leje, simpati publike apo gjyqësore.

Ilir Meta, siç e pamë sot, nuk ka gënjyer.

Portreti i tij, ku më shumë se mundja ndihej stërmundimi, më shumë se e keqja, keqkuptimi, duket sikur sillte nga përtejbota e burgut një klithmë të atyre që arrestohen para se të hetohen, gjykohen dhe pastaj akuzohen, linçohen dhe pastaj, ndoshta, ndoshta rehabilitohen.

Ilir Meta ka kërkuar dy gjera elementare, thelbësore dhe universale që Republika nuk ia ka garantuar: një gjyq të hapur publik, ku të mund të vetëmbrohet publikisht, siç është linçuar publikisht, dhe kushte normale në burg. E dimë përgjigjen e të dyjave, dhe për kërkesën e dytë nuk kemi nevojë për përgjigje sepse ajo shfaqej në portretin ala Munch të ish-Presidentit.

Por Meta ka në supe edhe një dekoratë të tretë të marrë nga Republika në krye të së cilës ka qenë, në disa funksione të larta gjatë një karriere të gjatë: arrestimin krejt panevojshëm demonstrativ dhe të dhunshëm nga Policia e Shtetit.

Thënë këto Ilir Meta i është nënshtruar dy llojeve të dhunës: fizike dhe simbolike. Kam përshtypjen se, kjo e dyta e ka munduar më shumë ish-peshëngritësin që iu fut politikës, një sporti ku sa më lart ngrihesh, aq më poshtë rrezikon të biesh.

Sot ai është dëshmor, një prej tyre, i një reforme në drejtësi e cila ka prodhuar male me dosje, të paraburgosur si në asnjë vend tjetër të Europës, arrestime politike kundrathënëse, por jo zgjidhje.

Aspak për t’u habitur, sepse ishte vetë reforma që u prezantua si zgjidhja. Historia na e ka përsëritur kaq herë se, kur një opsion ofrohet si zgjidhja e vetme, ai bëhet problemi. Që këto rreshta të mos shërbejnë si një lloj antidote e pesimizmit, mund të thuhet pa cinizëm se zgjidhje nuk do të ketë.

E shumta do të vijë njëfarë shpagimi. I cili do të mbërrijë edhe për atë që e mendoi reformën si një mjet ndëshkimi për të tjerët dhe mburoje për veten.

Ndër të katër udhëheqësit kryesorë të tranzicionit, secili sipas mënyrë së vet, e ka provuar ndëshkimin. Rama është ende i paprekur. Eshtë çështje kohe dhe kufijsh, të cilat nuk shuhen me fuqi financiare, siç kryeministri shpreson.

 Është çështje vendi, gjithashtu.

Dhe Shqipëria është pikërisht vendi. Sidomos për ata të cilët thonë se e duan kaq shumë, sa me urrejtje e kthejnë përmbys për të ndërtuar një Shqipëri tjetër. Nga zero. Sipas shijes së vet.

Shqipëria nuk rilindet. E shumta ajo ri-imagjinohet.